Rekompensata 40, 70 i 100 euro: komu się należy bez wezwania
Gdy kontrahent spóźnia się z zapłatą za fakturę, przysługują Ci nie tylko odsetki. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych daje jeszcze stałą rekompensatę, którą wierzyciel dostaje bez wysyłania wezwania.
Kiedy odsetki, a kiedy rekompensata
W transakcjach handlowych (z wyłączeniem tych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny) wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że strony uzgodniły wyższe. Dwa warunki muszą być spełnione łącznie: wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie (art. 7 ust. 1).
Termin zapłaty w umowie nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury lub rachunku, chyba że strony wyraźnie ustalą inaczej i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały albo średni przedsiębiorca, 60 dni jest granicą bez wyjątku (art. 7 ust. 2 i 2a).
Trzy kwoty
Od dnia nabycia uprawnienia do odsetek wierzycielowi przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość:
- 40 euro, gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych,
- 70 euro, gdy wartość świadczenia jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych,
- 100 euro, gdy wartość świadczenia jest równa lub wyższa niż 50 000 złotych (art. 10 ust. 1).
Równowartość w złotych ustala się według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne (art. 10 ust. 1a).
Przykłady: faktura na 3 000 zł to rekompensata 40 euro, faktura na 12 000 zł to 70 euro, a faktura na 60 000 zł to 100 euro. Kwota zależy od wartości świadczenia, a nie od liczby dni opóźnienia.
Czy to wszystko
Nie. Oprócz tej kwoty wierzycielowi przysługuje zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających rekompensatę (art. 10 ust. 2). Przykład: opłata za pełnomocnika ponad stałą kwotę musi więc być uzasadniona.
Uprawnienie do rekompensaty przysługuje od transakcji handlowej (art. 10 ust. 3). Roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte (art. 10 ust. 4). To ważne, jeśli rozważasz sprzedaż wierzytelności: rekompensata zostaje przy wierzycielu pierwotnym.
W praktyce
Rekompensatę wpisuje się do pozwu obok kapitału i odsetek. Warto też wpisać ją do pierwszego wezwania do zapłaty, bo pokazuje dłużnikowi, że spóźnienie ma stały koszt. Czy w Twojej sprawie umowa jest transakcją handlową w rozumieniu ustawy, zależy od stron i przedmiotu umowy, więc przy wątpliwościach sprawdź to, zanim wpiszesz roszczenie.
Gdy dłużnik mimo wezwania nie płaci, w sprawie o należność z transakcji handlowej sąd może wydać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie umowy, dowodu wykonania świadczenia i dowodu doręczenia faktury (art. 485 § 2[1] KPC). Jak taki nakaz wygląda i jak dłużnik może go zaskarżyć, opisujemy w tekście o nakazie zapłaty i sprzeciwie. Pilnuj też terminu: roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się z końcem roku, w którym minęły trzy lata, co wyjaśniamy w tekście o przedawnieniu roszczeń. Gdy dłużnik upadł, wierzytelność zgłasza się syndykowi w terminie wyznaczonym w postanowieniu o upadłości (art. 236 ust. 1 Prawa upadłościowego), a przykład dużej sprawy opisujemy w tekście o piramidzie finansowej.
Podstawa prawna i źródła
- Art. 7 i 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tekst ujednolicony ze stanem na 26 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2023 poz. 711).
Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Skutki prawne zależą od okoliczności konkretnej sprawy.



