Wyrok

Wyrok, I C 678/24, Sąd Okręgowy w Warszawie, 7 października 2026

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Wydział
I Wydział Cywilny
Sygnatura
I C 678/24
Data
7 października 2026
Skład
Andrzej Kuryłek (przewodniczący)

Sygnatura akt I C 678/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 13 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący:Sędzia Andrzej Kuryłek

Protokolant:Jakub Wojdyna

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2026 r. w Warszawie

na rozprawie sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko (...) Szpitalowi (...) z siedzibą w N.

- o zapłatę

I zasądza od pozwanego (...) Szpitala (...) z siedzibą w N. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W.:

1. kwotę 306 910,41 (trzysta sześć tysięcy dziewięćset dziesięć i 41/100) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty,

2. kwotę 468,99 (czterysta sześćdziesiąt osiem i 99/100) złotych;

II ustala, iż powód wygrał sprawę w całości i należy mu się od pozwanego zwrot kosztów procesu w całości, których wyliczenie pozostawia Referendarzowi Sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku.

Sygn. akt I C 678/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 8 maja 2024 r. powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko (...) Szpitalowi (...) z siedzibą w N. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 306.910,41 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz kwoty 468,99 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 r. Powód wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i substytucji według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarł z pozwanym dwie umowy, które wykonał terminowo i prawidłowo. Powód wystawił i doręczył pozwanemu faktury VAT, a pozwany nie uregulował wynikających z nich należności. Powód podał, że na dochodzoną pozwem kwotę 306.910,41 zł składa się należność główna wynikająca z nieopłaconych przez pozwanego faktur VAT oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczone do dnia wytoczenia powództwa. Powód dochodził ponadto kwoty 468,99 zł stanowiącej równowartość 100 euro tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności.

(pozew, k. 3 - 6)

Pozwany wniósł odpowiedź na pozew, w której domagał się oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, że zgodnie z posiadanymi przez Szpital informacjami powszechną praktyką wśród kontrahentów podmiotów leczniczych jest otrzymywanie zapłaty od (...) S.A. lub (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, który na podstawie odrębnych umów z kontrahentem dokonuje zapłaty z tytułu wystawionych faktur VAT, a następnie prowadzi czynności windykacyjne wobec dłużnika, pozornie w imieniu wierzyciela, a w rzeczywistości na swoją rzecz. Pozwany powołał się w tym zakresie na art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, wskazując, że przepis ten ustanawia ograniczenie dokonywania czynności mających na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej poprzez konieczność uzyskania zgody podmiotu tworzącego. Zdaniem pozwanego ograniczenie to obejmuje nie tylko umowy bezpośrednio dotyczące zmiany wierzyciela, lecz również inne czynności prawne, których skutkiem jest taka zmiana. Pozwany wskazał, że w jego ocenie rozpatrywany przypadek oparty jest na umowie obsługi zobowiązań i powierzeniu w ramach tej umowy pełnomocnictwa do dochodzenia zobowiązań wskazanej kancelarii prawnej. Zdaniem pozwanego w ramach takiego mechanizmu wierzyciel pierwotny zostaje zaspokojony przez profesjonalny podmiot, natomiast dochodzenie należności na drodze sądowej ma jedynie pozornie następować na rzecz pierwotnego wierzyciela. Pozwany podniósł przy tym okoliczności dotyczące działalności (...) S.A., jego powiązań z (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym oraz powiązań osobowych i adresowych (...) S.A. z kancelarią reprezentującą powoda. W ocenie pozwanego wskazywało to na zawarcie przez powoda z podmiotem trzecim umowy dotyczącej zobowiązań istniejących pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Pozwany podniósł, że dokonanie zapłaty na rzecz powoda przez (...) S.A. lub (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty prowadziłoby do faktycznego zaspokojenia roszczenia powoda. Jednocześnie, zdaniem pozwanego, nawiązanie przez powoda współpracy z podmiotem trzecim na opisanych warunkach należałoby kwalifikować jako zachowanie zmierzające do obejścia prawa i niezasługujące na ochronę na podstawie art. 5 k.c. Niezależnie od powyższego pozwany zakwestionował wysokość dochodzonych przez powoda skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Wskazał, że zostały one zawyżone o kwotę 456,84 zł wskutek przyjęcia przez powódkę nieprawidłowych terminów wymagalności faktur. Zdaniem pozwanego terminy te przypadały: w odniesieniu do faktury VAT nr (...) - na dzień 13 stycznia 2023 r., faktury VAT nr (...) - na dzień 10 kwietnia 2023 r., zaś faktury VAT nr (...) - na dzień 29 maja 2023 r. Pozwany wniósł również o oddalenie powództwa w zakresie kwoty 468,99 zł dochodzonej tytułem zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Pozwany wskazał, że celem tej regulacji było motywowanie kontrahentów do terminowej zapłaty oraz umożliwienie wierzycielowi odzyskania poniesionych kosztów, nie zaś stworzenie dla wierzyciela dodatkowego źródła zarobku. W konsekwencji podniósł, że dochodzenie przez powoda rekompensaty stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. Pozwany wskazał ponadto na swój status szpitala publicznego oraz niewystarczające finansowanie procedur medycznych ze środków publicznych, podnosząc, że dodatkowe obciążenie Szpitala obowiązkiem zapłaty rekompensaty jest w tych okolicznościach nieuzasadnione.

(odpowiedź na pozew, k. 122 - 127)

Powód w replice na odpowiedź na pozew podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaprzeczył, aby jakikolwiek podmiot trzeci dokonał zapłaty dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności, wskazując, że jedynym podmiotem zobowiązanym do zapłaty pozostaje pozwany Szpital. Powód zakwestionował również zarzut nadużycia prawa w zakresie dochodzonej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.

(replika powódki na odpowiedź na pozew, k. 159 - 161)

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. pełnomocnik pozwanego oświadczył, że pozwany nie kwestionuje faktur wystawionych przez powoda ani zamówienia pozwanego, kwestionuje natomiast datę wymagalności poszczególnych roszczeń.

(protokół rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 r., k. 178v.)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., działając wspólnie z (...) sp. z o.o. z siedzibą w I. w ramach konsorcjum, zawarła z (...) Szpitalem (...). (...) w N. umowę nr (...) z dnia 21 września 2022 r. Umowa została zawarta w wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przeprowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego. Jej przedmiotem było świadczenie na rzecz pozwanego usług w zakresie żywienia pacjentów Szpitala w systemie bemarowym i pełnej obsługi w okresie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 30 września 2024 r.

Zgodnie z § 6 umowy wynagrodzenie za wykonaną usługę miało być wypłacane przelewem w terminie 60 dni od dnia doręczenia zamawiającemu prawidłowo wystawionej faktury VAT.

(umowa nr (...) z dnia 21 września 2022 r. wraz z załącznikami, k. 27-90; aneksy do umowy nr (...), k. 92-97)

Strony łączyła również umowa nr (...) zawarta w dniu 28 października 2022 r., której przedmiotem było przygotowanie i dostarczanie posiłków regeneracyjnych dla pracowników pozwanego Szpitala. Strony ustaliły wynagrodzenie za jeden posiłek regeneracyjny w wysokości 18 zł brutto. Podstawę do wystawienia faktury VAT stanowiło miesięczne zestawienie wydanych posiłków. Wynagrodzenie miało być płatne przelewem w terminie 60 dni od dnia dostarczenia prawidłowo wystawionej faktury VAT wraz z miesięcznym zestawieniem.

(umowa nr (...) z dnia 28 października 2022 r., k. 98-99)

Z tytułu wykonanych usług powód wystawił na rzecz pozwanego:

1)  w dniu 31 października 2022 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 119.821,26 zł, dotyczącą posiłków za październik 2022 r. świadczonych na podstawie umowy nr (...);

2)  w dniu 31 stycznia 2023 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 140.303,02 zł, dotyczącą posiłków za styczeń 2023 r. świadczonych na podstawie umowy nr (...);

3)  w dniu 31 stycznia 2023 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 1.512,30 zł, dotyczącą posiłków regeneracyjnych za styczeń 2023 r. świadczonych na podstawie umowy nr (...).

Łączna należność wynikająca z powyższych faktur wynosiła 261.636,58 zł.

(faktura VAT nr (...), k. 102; faktura VAT nr (...), k. 103; faktura VAT nr (...), k. 104)

Faktura VAT nr (...) została przesłana pozwanemu drogą elektroniczną w dniu 4 listopada 2022 r., natomiast faktury VAT nr (...) zostały przesłane pozwanemu drogą elektroniczną w dniu 8 lutego 2023 r.

(wydruk potwierdzający wysłanie faktur, k. 105)

Pozwany nie uiścił należności wynikających z powyższych faktur (okoliczność bezsporna).

Przed wystąpieniem na drogę sądową powód podjął próbę polubownego zakończenia sporu. Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. zwrócił się do pozwanego o dobrowolne uregulowanie zadłużenia w kwocie 261.636,58 zł tytułem należności głównej oraz odsetek za opóźnienie w wysokości 42.612,66 zł, zakreślając termin zapłaty do dnia 25 kwietnia 2024 r. Pozwany nie uregulował zadłużenia.

(wniosek o polubowne rozwiązanie sporu z dnia 11 kwietnia 2024 r. wraz z zestawieniem należności, k. 16 - 17)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Autentyczność dokumentów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych nie była kwestionowana przez strony, zaś Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności.

Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. pominął wnioski dowodowe pozwanego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków oraz dowodu z przesłuchania stron, uznając je za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nieprzydatne do wykazania okoliczności, na które zostały zgłoszone.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że pozwany nie kwestionował ani zawarcia umów, ani ich wykonania przez powoda, kwestionował natomiast daty wymagalności poszczególnych roszczeń.

W tej sytuacji przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego co do zasady zostały spełnione. Spór koncentrował się natomiast wokół twierdzeń pozwanego dotyczących ewentualnego zaspokojenia powoda przez podmiot trzeci i utraty przez niego statusu wierzyciela, skutków ewentualnego finansowania wierzytelności z udziałem (...) S.A. lub (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, prawidłowości określenia terminów wymagalności poszczególnych należności i wysokości skapitalizowanych odsetek, jak również zasadności dochodzenia przez powódkę rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.

W ocenie Sądu tak sformułowane żądanie pozwu było jednak w pełni zasadne.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 353 § 1 i 2 k.c. zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu. Stosownie zaś do art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Natomiast art. 56 k.c. stanowi, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Oceniając zarzut braku legitymacji czynnej należy wskazać, że skoro pozwany twierdzi, iż powód nie jest wierzycielem, powinien wykazać okoliczności, z których wywodzi ten skutek, tj. w szczególności wygaśnięcie zobowiązania wskutek zapłaty, przejście wierzytelności albo inną podstawę utraty statusu wierzyciela. Tymczasem pozwany nie wykazał, aby którakolwiek z wierzytelności dochodzonych w niniejszym postępowaniu została zaspokojona przez (...) S.A., (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty lub jakikolwiek inny podmiot trzeci.

Nadto pozwany budował narrację na tle art. 54 ust. 5 - 6 ustawy o działalności leczniczej (dalej: u.d.l.), zgodnie z którym czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wymaga zgody podmiotu tworzącego, a dokonana bez tej zgody jest nieważna. Jednocześnie pozwany wywodził, że rynkowe modele finansowania faktur z udziałem (...) S.A. i (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego mają prowadzić do „pozornego pełnomocnictwa” i faktycznej zmiany wierzyciela, zyskującego na odsetkach i rekompensacie.

W ocenie Sądu w składzie niniejszym ta linia obrony nie mogła skutkować oddaleniem powództwa z dwóch niezależnych przyczyn.

Po pierwsze, pozwany nie wykazał faktu, aby doszło do zaspokojenia roszczenia powoda przez osobę trzecią albo do przejścia wierzytelności z powódki na podmiot trzeci. Same twierdzenia o praktyce rynkowej i powiązaniach pomiędzy poszczególnymi podmiotami nie stanowią dowodu na to, że w tej konkretnej sprawie nastąpiło spełnienie świadczenia lub przejście wierzytelności.

Zdaniem Sądu oceny tej nie mogą zmienić powoływane przez powoda umowy ramowe subpartycypacji. Dokumenty te dotyczą stosunków prawnych pomiędzy (...) Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym a (...) S.A. i mogą wskazywać na funkcjonowanie określonego modelu finansowania wierzytelności. Jednakże nie dowodzą, że konkretne wierzytelności (...) sp. z o.o. dochodzone w niniejszej sprawie, wynikające z faktur VAT nr (...), (...) oraz (...) zostały objęte takim finansowaniem, przeniesione na osobę trzecią albo zaspokojone przez osobę trzecią. Pozwany nie przedstawił dokumentu pozwalającego powiązać wskazane umowy subpartycypacji z wierzytelnościami stanowiącymi przedmiot niniejszego postępowania.

W konsekwencji z dokumentów tych nie sposób wyprowadzić wniosku, że powód utracił legitymację do dochodzenia objętych pozwem należności albo że zobowiązanie pozwanego wygasło wskutek jego wykonania przez osobę trzecią. Ciężar wykazania tych okoliczności, jako faktów niweczących roszczenie powoda spoczywał na pozwanym.

Po drugie, nawet gdyby pozwany próbował wykazać istnienie czynności ukierunkowanej na zmianę wierzyciela bez wymaganej zgody, to konsekwencją art. 54 ust. 5-6 u.d.l. jest nieważność takiej czynności. Skutkiem nieważności nie jest automatyczne zwolnienie dłużnika z długu, lecz brak skutecznego przejścia wierzytelności na podmiot trzeci, a więc utrzymanie statusu wierzyciela po stronie powoda.

Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów powszechnych, w tym Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zastosowanie art. 356 § 2 k.c. w odniesieniu do zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej jest wyłączone w sytuacji, gdy zapłata przez osobę trzecią pozostaje w związku z jakąkolwiek czynnością prawną mającą na celu zmianę wierzyciela, dokonaną bez wymaganej zgody podmiotu tworzącego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., V ACa 687/18). Dopóki zatem nie została wyrażona zgoda, o której mowa w art. 54 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej, niedopuszczalne jest na jakiejkolwiek podstawie prawnej, zastąpienie dotychczasowego wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej innym podmiotem, również w szerokim, funkcjonalnym znaczeniu tego pojęcia. W konsekwencji ewentualne działania podmiotów trzecich nie mogły skutecznie prowadzić ani do zmiany wierzyciela, ani do zwolnienia pozwanego Szpitala z obowiązku zapłaty należności na rzecz powoda.

Co więcej, argumentacja pozwanego Szpitala jest niespójna, bowiem powołany przez niego przepis ma na celu ochronę samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przed niekontrolowanym obrotem wierzytelnościami, a nie stworzenie po stronie tych podmiotów mechanizmu uchylania się od wykonania istniejących i wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli. Skoro powód pozostaje wierzycielem pozwanego, a do skutecznej zmiany wierzyciela nie doszło, powoływana przez pozwanego regulacja nie wyłącza zasadności dochodzonego roszczenia.

W ocenie Sądu za nieprzekonującą uznać także należy argumentację pozwanego odwołującą się do okoliczności pozaumownych, a przede wszystkim wartości, których dotyczy art. 5 k.c. Przyjmując za prawdziwe twierdzenie pozwanego, że zaległości szpitali publicznych względem ich kontrahentów wynikają z niewystarczającego finansowania systemu opieki zdrowotnej, brak jest przekonujących motywów usprawiedliwiających stawiany powódce zarzut, że nie chce przyjąć na siebie obowiązku zapewnienia współfinansowania publicznej służby zdrowia, który ciąży wszak na organach władzy publicznej i Narodowym Funduszu Zdrowia. Jeżeli rację ma pozwany twierdząc, że środki uzyskiwane w ramach kontraktów z NFZ są niewystarczające dla pokrycia kosztów stawianych pozwanemu zadań w zakresie ochrony zdrowia, to rozwiązanie tego problemu wymaga stosownej interwencji legislacyjnej, a nie arbitralnej decyzji pozwanego czy innego szpitala co do tego, na rzecz którego ze swoich kontrahentów, kiedy i w jakiej wysokości spełni ciążące na nim zobowiązanie.

Zdaniem Sądu stawiana przez pozwanego teza oparta jest na niesłusznym założeniu, że szpital nie powinien zasadniczo wykonywać ciążących na nim zobowiązań zgodnie z treścią stosunku prawnego. Takie stanowisko nie zasługuje na akceptację w świetle art. 354 k.c., a zarzucanie kontrahentowi szpitala, który dochodzi zapłaty za wykonane usługi, że nadużywa prawa podmiotowego, skoro finansuje swoją działalność poprzez zawarcie umowy subpartycypacji czy innej podobnej umowy, w istocie samo stanowi przejaw nadużycia zarzutu opartego na art. 5 k.c.

Ponadto pozwany zakwestionował wysokość skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, podnosząc, że zostały one zawyżone o kwotę 456,84 zł wskutek przyjęcia przez powoda nieprawidłowych terminów wymagalności należności. W ocenie pozwanego termin wymagalności należności wynikającej z faktury VAT nr (...) przypadał na dzień 13 stycznia 2023 r., należności wynikającej z faktury VAT nr (...) na dzień 10 kwietnia 2023 r., a należności wynikającej z faktury VAT nr (...) na dzień 29 maja 2023 r.

W ocenie Sądu stanowisko pozwanego nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z warunkami umów zawartych przez strony, wynagrodzenie za wykonaną usługę miało zostać wypłacone przelewem w terminie 60 dni od daty doręczenia zamawiającemu prawidłowo wystawionej przez wykonawcę faktury VAT. Dla ustalenia terminu płatności poszczególnych należności zasadnicze znaczenie miała zatem data doręczenia faktury pozwanemu. Powód wykazał daty doręczenia faktur za pomocą wydruku z systemu (...) („raport wysłanych dokumentów (...)”), za pośrednictwem którego wystawiał, a następnie przesyłał faktury pozwanemu. Z dokumentu tego wynika, że faktura VAT nr (...) została przesłana pozwanemu w dniu 4 listopada 2022 r., natomiast faktury VAT nr (...) oraz (...) zostały przesłane w dniu 8 lutego 2023 r.

Zdaniem Sądu od tych dat należało liczyć przewidziany umową sześćdziesięciodniowy termin płatności. Stosownie do art. 61 § 2 k.c. oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. Pozwany mógł pobrać faktury z systemu już we wskazanych dniach. Okoliczność, czy i kiedy faktycznie zapoznał się z ich treścią, pozostawała bez znaczenia dla rozpoczęcia biegu terminu płatności. Sześćdziesięciodniowy termin płatności faktury VAT nr (...) upływał zatem w dniu 3 stycznia 2023 r., wobec czego odsetki za opóźnienie należały się powodowi od dnia 4 stycznia 2023 r. W przypadku faktur VAT nr (...) oraz (...) sześćdziesięciodniowy termin, liczony od dnia 8 lutego 2023 r., przypadał na dzień 9 kwietnia 2023 r. Dzień ten był jednak niedzielą, a zarazem pierwszym dniem Świąt Wielkanocnych, zaś następujący po nim dzień 10 kwietnia 2023 r. był Poniedziałkiem Wielkanocnym, a zatem dniem ustawowo wolnym od pracy. W konsekwencji termin spełnienia świadczenia uległ przesunięciu na 11 kwietnia 2023 r., a pozwany pozostawał w opóźnieniu od dnia 12 kwietnia 2023 r.

Nie podważa powyższego okoliczność, że w załączonym do pozwu saldzie w rubryce „start naliczania odsetek” wskazano odpowiednio daty 3 stycznia 2023 r. oraz 11 kwietnia 2023 r. Jak wyjaśnił powód, wynikało to wyłącznie ze sposobu działania zastosowanego arkusza kalkulacyjnego, który naliczał odsetki od dnia następującego po dacie wpisanej w tej rubryce. Wpisanie dat 3 stycznia 2023 r. i 11 kwietnia 2023 r. prowadziło zatem do faktycznego naliczania odsetek odpowiednio od dnia 4 stycznia 2023 r. i 12 kwietnia 2023 r. Tym samym powód prawidłowo ustalił daty doręczenia faktur, następnie prawidłowo obliczył sześćdziesięciodniowe terminy płatności oraz odpowiadające im daty, od których pozwany pozostawał w opóźnieniu. Brak było zatem podstaw do przyjęcia wskazywanych przez pozwanego terminów wymagalności, a w konsekwencji do pomniejszenia skapitalizowanych odsetek o kwotę 456,84 zł.

Powód wnosił o zasądzenie kwoty 306.910,41 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Poza należnością wynikającą z faktur VAT w kwocie 261.636,58 zł na powyższą kwotę składała się także kwota 45.273,83 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Zasadniczo, zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

W realiach niniejszej sprawy, ze względu na status zamawiającego oraz zawarcie przedmiotowych umów w trybie zamówień publicznych, zgodnie z art. 4a w zw. z art. 4 pkt 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 k.c.

Zgodnie z art. 8 ww. ustawy w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie, przy czym w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni.

Z kolei art. 482 § 1 k.c. dopuszcza żądanie odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek od chwili wytoczenia o nie powództwa. W realiach sprawy powód dokonał kapitalizacji należnych mu odsetek i objął je żądaniem pozwu, wobec czego od dnia wytoczenia powództwa uprawniony był również do żądania dalszych odsetek od skapitalizowanej kwoty odsetkowej.

Skoro pozwany nie kwestionował wykonania przez powoda usług, brak zapłaty należności był bezsporny, a podniesiony przez pozwanego zarzut dotyczący terminów wymagalności okazał się niezasadny, roszczenie odsetkowe zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powód dochodził ponadto kwoty 468,99 zł, stanowiącej równowartość 100 euro, tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.

W myśl art. 10 ust. 1 i 4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 40 euro gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5.000 zł, 70 euro gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5.000 zł, ale niższa niż 50.000 zł i 100 euro gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50.000 zł. Równowartość kwoty rekompensaty ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte. Pozwany domagał się oddalenia tego elementu żądania, powołując się ponownie na art. 5 k.c. i argumentując, że szpital publiczny nie ma wpływu na niedofinansowanie, zaś rekompensata miałaby stanowić dla wierzyciela dodatkowe źródło zarobku.

W ocenie Sądu zarzut ten również nie zasługiwał na uwzględnienie.

Po pierwsze, roszczenie z art. 10 ust. 1 ma charakter ustawowy i powstaje z mocy prawa w związku z opóźnieniem dłużnika w transakcji handlowej. Ustawodawca przesądził, że wierzyciel nie musi wykazywać poniesienia konkretnego kosztu. Mechanizm ma charakter ryczałtowy. Po drugie, odwołanie się do art. 5 k.c. w celu unicestwienia roszczenia ustawowego wymaga wykazania szczególnych, wyjątkowych okoliczności nadużycia prawa. W niniejszej sprawie pozwany wskazywał w istocie na ogólną sytuację finansowania ochrony zdrowia, a nie na nielojalne, sprzeczne z dobrymi obyczajami zachowanie powódki w konkretnej relacji. Tymczasem to pozwany, nieterminowo regulując zobowiązania, uruchomił konsekwencje ustawowe w postaci odsetek oraz rekompensaty. Argument, że dłużnik publiczny nie dysponuje wystarczającymi środkami, nie stanowi przesłanki uchylającej odpowiedzialność kontraktową ani nie eliminuje skutków opóźnienia przewidzianych w ustawie. Po trzecie, powód dochodził jednej rekompensaty, mimo że przedmiotem postępowania były należności wynikające z trzech niezapłaconych faktur. Okoliczność ta pozostaje spójna z twierdzeniem, że roszczenie nie zostało wykorzystane jako instrument dodatkowego zarobkowania, lecz jako ustawowy, ryczałtowy ekwiwalent kosztów odzyskiwania należności.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powód wykazał zarówno zasadę, jak i wysokość dochodzonego roszczenia, zaś podniesione przez pozwanego zarzuty nie podważały istnienia ani wymagalności wierzytelności, wobec czego powództwo podlegało uwzględnieniu w całości (pkt I wyroku).

Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowi art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

W niniejszej sprawie Sąd w myśl art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. rozstrzygnął jedynie o zasadach ponoszenia kosztów procesu, ustalając, że pozwany przegrał proces w całości, i pozostawił ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Sędzia Andrzej Kuryłek

Przepisy powołane w orzeczeniu

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 - art. 108; art. 108 § 1; art. 108 § 1 zd. 2; art. 235(2); art. 235(2) § 1; art. 235(2) § 1 pkt. 2; art. 235(2) § 1 pkt. 3; art. 98; art. 98 § 1)
  • Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 - art. 54; art. 54 ust. 5; art. 54 ust. 6)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 - art. 10; art. 10 ust. 1; art. 353; art. 353 § 1; art. 353 § 2; art. 354; art. 354 § 1; art. 356; art. 356 § 2; art. 481; art. 481 § 1; art. 481 § 2; art. 482; art. 482 § 1; art. 5; art. 56; art. 61; art. 61 § 2; art. 7; art. 7 ust. 1; art. 8; art. 8 ust. 1)

Źródło: System Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS), orzeczenie nr 554068, dane pobrane 17 listopada 2026. Oryginał w SAOS. Orzeczenie zanonimizowały sądy. Nie sprawdzamy jego prawomocności ani późniejszych zmian, dlatego przed powołaniem się na nie sprawdź je w źródle.

Teksty z działu: Windykacja i sprawy gospodarcze

Inne orzeczenia z tego działu

Wszystkie orzeczenia z działu: Windykacja i sprawy gospodarcze