Przedawnienie roszczeń 31 grudnia 2026: co przerywa bieg
Faktura z 2023 roku, której nikt nie zapłacił, może przestać być do wyegzekwowania z końcem tego roku. Powód jest w jednym zdaniu art. 118 Kodeksu cywilnego i warto go znać, zanim zacznie się grudzień.
Trzy lata i jeden szczególny dzień
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata (art. 118 KC).
W praktyce: roszczenie związane z działalnością gospodarczą, które stało się wymagalne w 2023 roku, przedawni się 31 grudnia 2026 roku, niezależnie od tego, czy faktura była płatna w styczniu, czy w grudniu 2023. Przy wymagalności w 2024 roku będzie to 31 grudnia 2027.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1). Dlatego pierwsze, co trzeba ustalić, to termin płatności z faktury albo umowy.
Co przerywa bieg przedawnienia
Art. 123 § 1 wymienia dwie sytuacje:
- każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
- uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Zwykłe wezwanie do zapłaty wysłane mailem czy listem nie jest w tym katalogu. Dlatego składanie przedsądowych wezwań na tydzień przed końcem roku nie chroni przed przedawnieniem. Pozew albo wniosek egzekucyjny to już czynności przed sądem lub organem egzekucyjnym. Zawiadomienie do prokuratury też nie jest pozwem, więc nie zakładaj, że chroni roszczenie przed przedawnieniem, o czym piszemy w tekście o wyłudzeniu usługi. Bieg terminu przerywa natomiast zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (art. 239a Prawa upadłościowego), a jak to wygląda na przykładzie dużej sprawy, opisujemy w tekście o piramidzie finansowej.
Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 1). Gdy przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem, nowy bieg nie zaczyna się, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone (art. 124 § 2).
Co dzieje się po upływie terminu
Przedawnienie nie wygasza długu. Po upływie terminu dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, chyba że zrzeka się zarzutu przedawnienia. Zrzeczenie się go przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2).
Konsumenta chroni dodatkowy przepis: po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2[1]). W wyjątkowych przypadkach sąd może jednak, ze względów słuszności, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia wobec konsumenta (art. 117[1]).
Co z tym zrobić przed końcem roku
Zrób listę należności, które stały się wymagalne w 2023 roku, i sprawdź, czy ktoś już przerwał ich przedawnienie przez pozew, egzekucję albo uznanie długu. Jeżeli nie, to czas na złożenie pisma do sądu, a nie kolejnego wezwania. Przy sprawach spornych albo z zagranicznym kontrahentem lepiej pokazać dokumenty prawnikowi, bo o terminie decyduje data wymagalności, a nie data faktury. Do którego sądu złożyć pozew, wyjaśniamy w tekście do którego sądu złożyć pozew. A dłużnik, który dostanie nakaz zapłaty, ma dwa tygodnie na sprzeciw i musi w nim sam podnieść zarzut przedawnienia, o czym piszemy w tekście o nakazie zapłaty i sprzeciwie.
Podstawa prawna i źródła
- Art. 117, 118, 120, 123 i 124 Kodeksu cywilnego, tekst ujednolicony ze stanem na 3 listopada 2026 r. Zmiana ogłoszona w Dz.U. 2026 poz. 507 wchodzi w życie 1 listopada 2028 r. i nie została tu uwzględniona.
Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Skutki prawne zależą od okoliczności konkretnej sprawy.



