Uzasadnienie, I C 137/26, Sąd Rejonowy w Kłodzku, 27 października 2026
- Sąd
- Sąd Rejonowy w Kłodzku
- Wydział
- I Wydział Cywilny
- Sygnatura
- I C 137/26
- Data
- 27 października 2026
- Skład
- Eliza Skotnicka (przewodniczący)
- Słowa kluczowe
- sankcja kredytu darmowego
UZASADNIENIE
Powód P. N. domagał się zasądzenia od strony pozwanej (...) (...) SA w T. 47647,14 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 25 listopada 2025 roku wraz z kosztami postępowania. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że 7 stycznia 2020 roku zawarł ze stroną pozwaną umowę pożyczki gotówkowej numer (...), na podstawie której Bank udzielił mu kredytu konsumenckiego, w którym całkowita kwota pożyczki wynosiła 73 000 zł (bez kredytowanych kosztów kredytu), 4307,00 zł wynosiła skredytowana prowizja oraz 9011,88 zł inne pozaodsetkowe koszty kredytu – koszty ubezpieczenia. Oprocentowanie kredytu było zmienne, stanowiąc sumę stawki referencyjnej WIBOR 3M i stałej marży w wysokości 8,28 punktów procentowych i w dniu zawarcia umowy wynosiło 9,99% w stosunku rocznym, przy czym podstawą naliczania odsetek była kwota kredytu, rozumiana jako całkowita kwota kredytu powiększona o koszty prowizji oraz składki ubezpieczeniowej. Spłata kredytu nastąpić miała w 120 miesięcznych ratach, a RRSO wskazana została na 15,07 %. Zgodnie z postanowieniami umowy całkowita kwota do zapłaty na rzecz strony pozwanej wyniosła 137 300,90 zł. Powód w okresie od 7 stycznia 2020 r. do 12 maja 2025r. spłacił tytułem odsetek umownych oraz prowizji, łączną kwotę 47647,14 zł. 12 maja 2025 roku P. N. złożył stronie pozwanej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w związku z naruszeniem przez bank obowiązków kredytodawcy określonych w umowie, w szczególności w związku z naruszeniem regulacji art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy. W odpowiedzi strona pozwana odmówiła uznania złożonego oświadczenia za skuteczne, wskazując że w jej ocenie umowa łącząca strony nie zawiera żadnych naruszeń mogących stanowić podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Pismem z 23 października 2025 roku powód wezwał pozwany bank do zwrotu nienależnie pobranych odsetek i innych kosztów kredytu w tym prowizji w łącznej wysokości 47647,14 zł w terminie 7 dni. Powód podniósł przeciwko umowie kredytu następujące zarzuty:
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy polegające na braku określenia terminu, w jakim kwota kredytu zostanie postawiona do dyspozycji kredytobiorcy, gdyż w umowie została ona zawarta pod warunkiem zawieszającym wydania pozytywnej decyzji, po podjęciu której dopiero ma nastąpić uruchomienie kredytu. W ocenie powoda taka konstrukcja umowy powodowała, że konsument nie ma pewności co do daty przekazania mu przyznanych w ramach kredytu środków pieniężnych i powoduje u niego stan niepewności; nadto umowa nie wskazywała na jaki rachunek, w jakiej formie i wysokości miały zostać przekazane środki.
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 6 ustawy polegające na nieprawidłowym, nietransparentnym i nieprecyzyjnym sformułowaniu klauzuli zmiennej stopy procentowej, w tym poprzez nie wskazanie zobiektywizowanych i skonkretyzowanych podstaw do podejmowania decyzji o zmianach oprocentowania;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy polegające na nieprawidłowym i nierzetelnym wyliczeniu oraz wskazaniu w treści umowy rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania z uwagi na jej wyliczenie bazujące na doliczeniu do całkowitego kosztu kredytu także odsetek od kredytowanej kwoty prowizji i przez doliczenie kredytowanych kosztów kredytu do całkowitej kwoty kredytu;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy polegające na polegające na zaniechaniu wskazania w harmonogramie spłat, jaka część każdej raty jest przeznaczona na spłatę kapitału, a jaka na spłatę kredytowanych pozaodsetkowych kosztów (prowizji), co doprowadziło do ukrycia kosztów w tzw. „ratach kapitałowych” i uniemożliwiło konsumentowi ocenę skutków złożenia oświadczenia o sankcji w toku spłaty, a także poprzez brak poinformowania o prawie do bezpłatnego otrzymania harmonogramu w każdym czasie na wniosek;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy polegające na niewskazaniu w umowie procedury, warunków oraz przejrzystej metody proporcjonalnego obniżenia całkowitego kosztu kredytu, w tym pozaodsetkowych kosztów (prowizji), na wypadek wcześniejszej spłaty zobowiązania, co powodowało wadliwość informacyjną i brak możliwości samodzielnej kontroli rozliczeń przez konsumenta;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy polegające na nieprecyzyjnym określeniu rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego poprzez odesłanie do punktu odniesienia (odsetek maksymalnych za opóźnienie) zamiast podania konkretnej wartości procentowej, a także poprzez brak wskazania formy i sposobu informowania kredytobiorcy o jej zmianach w czasie oraz nieprecyzyjne określenie innych opłat z tytułu zaległości;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy polegające na polegające na braku precyzyjnej informacji o prawie do odstąpienia od umowy na podstawie art. 53 ust. 2 u.k.k. w terminie 14 dni od dostarczenia brakujących elementów, niewręczeniu konsumentowi wzoru oświadczenia na trwałym nośniku zawierającego pełne dane teleadresowe banku, a także zaniechaniu kwotowego wskazania wysokości odsetek należnych w stosunku dziennym (podano jedynie wartość procentową);
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy polegające na braku określenia w umowie kredytowej prawidłowej i zrozumiałej procedury spłaty kredytu przed terminem;
- naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 17 ustawy polegające na braku podania konkretnej, zrozumiałej dla przeciętnego konsumenta metody obliczania prowizji (rekompensaty) za spłatę kredytu przed terminem, w szczególności z uwzględnieniem metody liniowej.
W odniesieniu do skutków skorzystania z oświadczenia sankcji kredytu darmowego powód wskazał, że powinien zwrócić stronie pozwanej kredyt w wartości nominalnej, bez odsetek i kosztów, w terminach określonych w umowie, a w takim przypadku zapłacone odsetki i koszty winny zostać zwrócone kredytobiorcy, gdyż podstawa ich świadczenia odpadła. Powód wyjaśnił, że kwotę dochodzoną pozwem obliczył na podstawie zaświadczenia banku i obejmuje ona należności świadczone bezpodstawnie w okresie od 7 stycznia 2020 roku do 12 maja 2025 roku. Wyjaśnił, że bank pobrał od niego w tym okresie 86318,88zł tytułem rat kapitałowych, 43340,14 zł tytułem rat odsetkowych, 4307,00 zł tytułem prowizji oraz 9011,88 zł tytułem kosztów ubezpieczenia.
Strona pozwana (...) (...) SA w T. wniosła o oddalenie powództwa na koszt powódki, zarzucając, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 45 ust. 5 u.k.k., co czyni je bezskutecznym. Podkreśliła, że uprawnienie do złożenia oświadczenia wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, przez co należy rozumieć dzień wykonania umowy przez kredytodawcę, a zatem przekazania kwoty kredytu. Zaprzeczyła, aby umowa o kredyt naruszała przepis art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k., dlatego że § 1 umowy czynił zadość obowiązkowi informacyjnemu względem konsumenta. Podkreśliła, że w myśl § 1 ust. 5 – 7 umowy, umowa jest zawarta pod warunkiem zawieszającym wydania pozytywnej decyzji kredytowej, poprzedzonej pełną weryfikacją i potwierdzeniem zgodności wszystkich danych zgłoszonych przy składaniu wniosku. Uruchomienie środków kredytobiorcy jest jednoznaczne z podjęciem pozytywnej decyzji kredytowej, zaś środki zostają przekazane przez Bank kredytobiorcy zgodnie z odrębną dyspozycją stanowiącą załącznik do Umowy. Strona pozwana zaprzeczyła również aby umowa o kredyt naruszała przepis art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k., dlatego że postanowienia § 2 Umowy wskazują, że oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 9,99 % w stosunku rocznym. Ponadto w § 2 ust. 2 umowy wyjaśniono, co składa się na oprocentowanie kredytu oraz określono zasady zmiany oprocentowania i jego wysokości. Strona pozwana zaprzeczyła, aby umowa o kredyt naruszała przepis art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., gdyż nie wykazano, by RRSO wskazane w umowie nie odpowiadało RRSO obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym. Niezależenie od tego podała, że naliczenie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu jest dopuszczalne zarówno na gruncie obowiązujących przepisów, jak również w świetle ugruntowanej w tym względzie linii orzeczniczej. Strona pozwana wskazała również, że nie naruszyła w umowie o kredyt art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k, dlatego że w § 5 umowy opisano zasady i terminy spłaty kredytu, dodatkowo prognozowany harmonogram spłat stanowił integralną część każdej umowy. Strona pozwana wskazała również, że nie naruszyła art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., dlatego że zgodnie z § 3 umowy za czynności związane z obsługą kredytu, Bank ma prawo pobierać opłaty zgodnie z Taryfą Opłat i Prowizji, którą kredytobiorca otrzymał i z którą się zapoznał, a opłaty mogą ulec zmianie w przypadku wystąpienia warunków określonych w § 3 ust. 3 umowy. Strona pozwana podkreśliła, że umieszczenie informacji o kosztach kredytu w załączniku Taryfa Opłat i Prowizji wyczerpuje wymogi zawarte w ustawie o kredycie konsumenckim. Podała, że wszystkie wskazane w umowie wskaźniki zmiany kosztów kredytu są jednoznaczne i nie da się ich określić bardziej precyzyjnie, gdyż dotyczą czysto hipotetycznych sytuacji, co oznacza, że kredytodawca zamieścił w umowie informację o warunkach, na jakich koszty kredytu mogą ulegać zmianie. Strona pozwana ostatecznie odwołała się szczegółowo do zasady proporcjonalności i pewności prawa, jako argumentu, który powinien przemawiać za nieuwzględnieniem roszczenia w całości, z uwagi na wyjątkową dotkliwość środka prawnego, jakim jest sankcja kredytu darmowego, która powoduje znaczącą zmianę treści stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt konsumencki.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód P. N. 7 stycznia 2020 roku zawał ze stroną pozwaną (...) S.A. w T. umowę o pożyczkę gotówkową numer (...), na podstawie której udzielono jemu kredytu konsumenckiego w kwocie 86318,88zł. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 73000,00 zł, całkowity koszt pożyczki 64300,90 zł. Na całkowity koszt pożyczki składały się naliczone odsetki umowne 50982,02 zł; prowizja za udzielenie pożyczki 4307,00 zł; jednorazowa składka ubezpieczeniowa dla (...) S.A. 9011,88 zł. Całkowita kwota do zapłaty 137300,90 zł, stanowiąca sumę całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki (§4 ust. 1 – 3 umowy). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania zgodnie z umową na dzień jej zawarcia wynosiła 15,07 %, a do jej wyliczenia przyjęto założenia, że umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz że bank i kredytobiorca wypełnią zobowiązania w terminach określonych w umowie, zaś prowizja za udzielenie kredytu będzie kredytowana (§ 4 ust. 4 umowy).
Bank zobowiązał się uruchomić kredyt w terminie 3 dni roboczych od daty wydania pozytywnej decyzji kredytowej (§ 1 ust. 3 umowy), a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty zobowiązania wraz z należnymi odsetkami umownymi w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych nie później niż do 20. dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy (§ 1 ust. 1 umowy).
Oprocentowanie umowy było zmienne i wynosiło 9,99 % w stosunku rocznym na dzień jej zawarcia, przy czym nie mogło przekraczać odsetek maksymalnych, a gdyby ich wartość uległa zmianie, co wypływa na wysokość zadłużenia wynikającego z umowy, kredytobiorca miał otrzymać nowy harmonogram spłat, co nie wymagało zawarcia aneksu do umowy (§ 2 ust. 1 – 8 umowy). Oprocentowanie stanowiło sumę zmiennej stawki referencyjnej WIBOR 3M i stałej marży 8,28 punktów procentowych.
Bank pobierał opłaty i prowizje zgodnie z postanowieniami umowy oraz Taryfy Opłat i Prowizji (...) (...)S.A. dla klientów indywidualnych, zwanej dalej Taryfą Opłat i Prowizji, za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień Umowy. W trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogły ulec zmianie w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego ze wskazanych w umowie warunków. Zmiany stawek opłat i prowizji następują na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie Opłat i Prowizji. Zmiana ich wysokości, zgodnie z § 3 ust. 3 umowy, mogła nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z warunków: zmiany wysokości płacy minimalnej i poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych i stóp procentowych ustalanych przez NBP, zmiany cen usług i operacji, z których bank korzystał przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i nie bankowych, zmiany zakresu lub formy świadczonych przez bank usług, zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez bank lub mających wpływ na wykonywanie umowy, zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości, zmiany lub wydania nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów.
Zmiana Taryfy Opłat i Prowizji wiąże kredytobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez bank informacji o zmianie Taryfy Opłat i Prowizji (§ 3 ust. 5 -6 umowy).
Kredytobiorca zobowiązał się do terminowej spłaty rat kapitałowo-odsetkowych zgodnie z terminami i w wysokości określonej w doręczonym aktualnym harmonogramie spłat. (§ 5 ust. 1 i 2 umowy) i był uprawniony do dokonania w każdym czasie spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie, a w takim wypadku całkowity koszt kredytu miał ulec obniżeniu o koszty, które dotyczyły okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, w przypadku spłaty częściowej bank dodatkowo zobowiązany był obniżyć proporcjonalnie wysokość pozostałych do spłaty rat zachowując dotychczasowy okres kredytowania, co nie wymagało zawarcia dodatkowego aneksu (§ 5 ust. 6 umowy).
Kredytobiorca miał prawo odstąpić od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o ziszczeniu się warunku zawieszającego dla zawarcia umowy tj. ostatecznej decyzji kredytowej, a stosowne oświadczenie mógł złożyć w placówce banku lub przesłać na wskazany w umowie adres; dla zachowania terminu wystarczające miało być wysłanie oświadczenia, które mogło być złożone na załączonym formularzu. W takim wypadku kredytobiorca nie ponosił kosztów związanych z odstąpieniem, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia jego spłaty. Kredytobiorca był wówczas zobowiązany zwrócić bankowi w terminie 30 dni całkowitą kwotę kredytu z odsetkami, a wysokość odsetek umownych w stosunku dziennym wynosiła 19,93zł (§ 6 ust. 3-5 umowy).
Należności niespłacone w terminie stanowiły zadłużenie przeterminowane, od którego bank miał prawo naliczać odsetki maksymalne za opóźnienie (§ 7 ust. 1 i 11 umowy).
Dowód: - Umowa o pożyczkę gotówkową numer (...) z 07.01.2020 r., k. 17-21v.,
Powodowi wypłacono pożyczkę w terminie umownym i przystąpił on do spłaty zadłużenia zgodnie z umową. W okresie od 7 stycznia 2020 roku do 30 lipca 2025 roku powód spłacił 86318,88 zł tytułem rat kapitałowych, 43340,14 zł tytułem rat odsetkowych umownych, 9011,88 tytułem jednorazowej składki ubezpieczeniowej (...) oraz 4307,00 zł tytułem prowizji. Pożyczka została w całości spłacona 12 maja 2025r.
Dowód: - zaświadczenie Banku z 30.07.2025r., k. 22-23 akt)
Pismem z dnia 12 maja 2025 roku powód złożył stronie pozwanej oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, podnosząc zarzuty przedstawienia w umowie błędnej wartości RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty na skutek niedopuszczalnego naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz niewskazania w sposób prawidłowy stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany i opłat za zaległości w spłacie kredytu.
Dowód:
- oświadczenie powoda z 12.05.2025r. k. 24-25 akt.
Pismem z 23 października 2025 roku powód złożył reklamację wraz z oświadczeniem o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz wnioskiem o wydanie zaświadczenia co do dotychczasowych spłat oraz rozliczenie umowy jako kredytu darmowego. Powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty 47647,14 zł, stanowiącej sumę wszystkich dotychczas uiszczonych rat odsetkowych oraz pobranej prowizji bankowej, wyznaczając termin 7 dni na zwrot środków na wskazany rachunek bankowy pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.
Dowód:
- pismo powoda z 23.10.2025 r., k. 29-34 akt.
Powód P. N. potrzebował środków finansowych w związku z prowadzonym remontem domu. Umowę podpisał podczas jednej wizyty w banku, odczuwając presję czasu, czuł się poganiany przez pracownika Banku. Powód nie miał możliwości negocjowania warunków umowy, nie zaoferowano mu możliwości zapoznania się z projektem umowy w domu, pomimo że powód ma poważny problem ze wzrokiem. Nie zaoferowano powodowi możliwości wyboru zapłaty kosztów tego kredytu z góry gotówką, ani możliwości wyboru ubezpieczyciela, gdyż o taką ewentualność powód nie zapytał. Kredytowanie prowizji oraz składki ubezpieczeniowej było elementem wzorca umowy przygotowanej przez bank, na której treść powód nie miał wpływu. Powód nie miał świadomości, że kredytodawca będzie naliczał odsetki od kredytowanych kosztów pożyczki.
Dowód: - przesłuchanie powoda P. N., k.143 akt.
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie przesłuchania powoda oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których prawdziwości nie kwestionowano i nie budziły one wątpliwości Sądu. Na ich podstawie ustalono istotne dla oceny żądania pozwu warunki łączącej strony umowy oraz datę i treść złożonego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Sąd w pełni dał wiarę zeznaniom powoda, uznając je za spójne z pozostałym materiałem dowodowym.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości co do roszczenia głównego oraz w części co do należności odsetkowych.
W pierwszej kolejności odnieść się należało do zarzutu pozwanego, jakoby oświadczenie powoda zostało złożone po upływie rocznego terminu zawitego, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. Zdaniem pozwanego termin ten winien być liczony od dnia zawarcia umowy, ewentualnie od dnia jej wykonania rozumianego jako wypłata kwoty kredytu na rzecz konsumenta. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Przepis art. 45 ust. 5 u.k.k. wiąże początek biegu terminu zawitego z dniem wykonania umowy, nie precyzując jednak, o wykonanie zobowiązania, której ze stron chodzi. W ocenie Sądu wykładnia językowa, systemowa i celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że "wykonanie umowy" należy odnosić do wykonania zobowiązania przez konsumenta (kredytobiorcę), a więc do dnia całkowitej spłaty kredytu, nie zaś do jednorazowej czynności wypłaty środków przez kredytodawcę. Umowa o kredyt konsumencki jest umową wzajemną i długoterminową, a jej "wykonanie" w rozumieniu przyjętym na gruncie prawa cywilnego oznacza spełnienie świadczeń przez obie strony stosunku zobowiązaniowego. Skoro obowiązkiem kredytodawcy jest wyłącznie udostępnienie kwoty kredytu (co następuje jednorazowo lub w transzach na początku trwania stosunku prawnego), zaś obowiązkiem konsumenta jest spłata kredytu wraz z odsetkami i kosztami rozłożona w czasie na wiele lat, przyjęcie wykładni proponowanej przez pozwanego prowadziłoby do sytuacji, w której termin do zakwestionowania umowy upływałby w praktyce jeszcze przed powstaniem możliwości pełnej oceny przez konsumenta rzeczywistego obciążenia wynikającego z umowy, a w wielu przypadkach – jeszcze przed powstaniem po stronie konsumenta świadomości co do wadliwości konstrukcji umowy, które ujawniają się dopiero w toku jej wykonywania (np. przy analizie sposobu naliczania odsetek od poszczególnych rat). Wykładnia taka pozostawałaby w sprzeczności z funkcją ochronną przepisów o kredycie konsumenckim oraz z zasadą efektywności prawa unijnego, transponowanego do polskiego porządku prawnego przez ustawę o kredycie konsumenckim, która implementuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE. Skoro w niniejszej sprawie powód 12 maja 2025r. dokonał całkowitej spłaty zobowiązania wynikającego z umowy i w tym samym dniu złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego to roczny termin zawity z art. 45 ust. 5 u.k.k. został przez powoda niewątpliwie zachowany.
Sąd podzielił stanowisko powoda co do naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 7 u.k.k., przez całkowitą kwotę kredytu rozumie się sumę wszystkich środków pieniężnych, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy, z wyłączeniem kredytowanych kosztów kredytu. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie C-377/14, art. 3 lit. l oraz art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE, jak również pkt I załącznika I do tej dyrektywy, należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłaty określają całość kwot rzeczywiście udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem kredytu, które nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi.
Analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że pomimo formalnego wskazania w § 1 ust. 2 umowy kwoty 73 000 zł jako "całkowitej kwoty kredytu", konstrukcja umowy oraz sposób naliczania oprocentowania nie realizują funkcji ochronnej, jaką ustawodawca unijny i krajowy wiązał z tym pojęciem, skoro podstawą naliczania odsetek uczyniono nie całkowitą kwotę kredytu, lecz kwotę kredytu powiększoną o skredytowane koszty kredytu, w tym prowizję oraz składkę ubezpieczeniową, tj. kwotę 86 318,88 zł. Prowadzi to do wniosku, że w analizowanej umowie pojęciu całkowitej kwoty kredytu nie została nadana treść zgodna z wymogami dyrektywy 2008/48/WE, gdyż na potrzeby najistotniejszego z punktu widzenia konsumenta parametru, jakim jest wysokość naliczanych odsetek, posłużono się kwotą kredytowanych kosztów, którą ustawa oraz orzecznictwo unijne nakazują z pojęcia całkowitej kwoty kredytu wyłączyć.
Stanowisko to znajduje bezpośrednie potwierdzenie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24, w którym Trybunał jednoznacznie przesądził, że postanowienia umowy o kredyt konsumencki przewidujące stopy oprocentowania stosowane nie tylko do kwoty rzeczywiście wypłaconej konsumentowi, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem – w tym kredytowanej prowizji – są sprzeczne z dyrektywą 2008/48/WE. Trybunał wskazał, że stopa oprocentowania kredytu, w rozumieniu tej dyrektywy, może być stosowana wyłącznie do kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi, nie zaś do kwot stanowiących pozaodsetkowe koszty kredytu, choćby zostały one skredytowane i formalnie ujęte w nominalnej kwocie kredytu wskazanej w umowie. Rozstrzygnięcie to, choć zapadło na tle stanu faktycznego dotyczącego kredytowanej składki ubezpieczeniowej, ma charakter systemowy i znajduje pełne zastosowanie także do przypadków kredytowanej prowizji, skoro z perspektywy konstrukcji prawnej i ekonomicznej obie kategorie kosztów pozaodsetkowych podlegają identycznej ocenie – nie stanowią one kwoty rzeczywiście udostępnionej konsumentowi, a mimo to obciążone zostały odsetkami umownymi.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że pozwany naliczał odsetki od podstawy zawyżonej o kwotę skredytowanej prowizji oraz składki ubezpieczeniowej, a w konsekwencji zarówno stopa oprocentowania wskazana w umowie (9,99 %), jak i wyliczona na jej podstawie rzeczywista roczna stopa oprocentowania (15,07%), zostały ustalone z naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w związku z art. 3 lit. j oraz art. 19 dyrektywy 2008/48/WE, tak jak przepisy te należy rozumieć w świetle wyroku C-744/24. Wbrew stanowisku pozwanego, wykładnia systemowa nie pozwala na przyjęcie, że pojęcie "kwoty wypłaconej" obejmuje także kredytowaną prowizję. Stanowisko takie zostało wprost i jednoznacznie zdyskwalifikowane przez Trybunał Sprawiedliwości.
Nie ma przy tym znaczenia – zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23 – czy wskutek opisanego błędu wskaźnik RRSO został zawyżony czy zaniżony w stosunku do wartości prawidłowej; istotne jest samo przedstawienie konsumentowi nieprawidłowej wysokości tego wskaźnika w oparciu o błędne dane, co pozbawiło powoda możliwości obiektywnej oceny rzeczywistego kosztu kredytu na etapie zawierania umowy. Jak wskazał Trybunał w wyroku z dnia 21 marca 2024 roku w sprawie C-714/22, z uwagi na istotny charakter podania RRSO w umowie o kredyt konsumencki w celu umożliwienia konsumentom poznania zakresu ich praw i obowiązków, a także wymóg uwzględnienia przy obliczaniu tej stopy wszystkich kosztów wymienionych w art. 3 lit. g dyrektywy 2008/48/WE, wskazanie RRSO nieodzwierciedlającego dokładnie tych kosztów pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób, jak brak podania tej stopy w ogóle, co uzasadnia zastosowanie sankcji przewidzianej prawem krajowym jako reakcji proporcjonalnej i odstraszającej.
Niezależnie od powyższego, Sąd podzielił zarzut powoda, że pozwany nie wskazał w treści umowy w sposób wyraźny założeń przyjętych do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, w szczególności nie ujawnił konsumentowi wprost, że podstawą naliczania odsetek uczyniono kwotę kredytu obejmującą skredytowaną prowizję, co w konsekwencji miało wpływ na błędne wskazanie RRSO. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 stycznia 2025 roku w sprawie C-677/23, art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy 2008/48/WE należy interpretować w ten sposób, że założenia przyjęte do obliczenia RRSO muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt, a nie jest wystarczające, aby konsument mógł je samodzielnie zidentyfikować w drodze analizy poszczególnych postanowień umowy. Tymczasem w niniejszej sprawie umowa nie zawierała czytelnej informacji, że odsetki umowne naliczane są od kwoty kredytu łącznie z kredytowaną prowizją i składką ubezpieczeniową. Informacja ta mogła zostać odtworzona przez konsumenta wyłącznie w drodze analizy matematycznej harmonogramu spłat, co nie spełniało standardu wymaganego przez prawo unijne.
W ocenie Sądu słuszny i istotny okazał się zarzut powoda, wskazujący na brak sformułowania w umowie oraz harmonogramie spłaty jasnych i rzetelnych wyliczeń dotyczących kosztów kredytu, w tym odrębnie wysokości odsetek umownych naliczanych od kredytowanej kwoty prowizji i składki ubezpieczeniowej oraz odrębnie od całkowitej kwoty pożyczki. Pożyczkodawca ograniczył się do podania łącznej sumy odsetek naliczanych od kredytu rozumianego jako całkowita kwota pożyczki powiększona o jej koszty. Taki sposób sformułowania umowy uniemożliwia konsumentowi ustalenie, jaka część odsetek umownych stanowi w istocie "ukryte" wynagrodzenie banku z tytułu finansowania własnej prowizji, przez naliczenie od tych kosztów odsetek i obciążanie nimi konsumenta bez wyraźnego ujawnienia tego mechanizmu. Konsument nie ma więc możliwości zweryfikowania jaką część całkowitego kosztu kredytu stanowią odsetki umowne naliczane od kredytowanych kosztów kredytu. W praktyce sami kredytodawcy mają problem, aby precyzyjnie wyliczyć i wskazać tę wartość.
W ocenie Sądu takie ukształtowanie treści umowy pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem informacyjnym z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., nakazującym wskazanie innych kosztów, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową, w sposób umożliwiający ich jednoznaczną identyfikację. Scalenie w jedną, zbiorczą pozycję odsetek naliczanych od kwoty rzeczywiście wypłaconej konsumentowi oraz odsetek naliczanych od kredytowanych kosztów pożyczki stanowi naruszenie zasady przejrzystości, wywodzonej tak z przepisów krajowych, jak i z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, w tym z powołanego wyżej wyroku C-744/24 oraz z wyroku w sprawie C-714/22. Prawidłowe poinformowanie konsumenta wymagałoby wyraźnego wyodrębnienia w treści umowy kwoty odsetek przypadających na kredytowaną prowizję oraz składkę ubezpieczeniową, czego pozwany nie uczynił, poprzestając na przedstawieniu zbiorczego wskaźnika oprocentowania i zbiorczej kwoty odsetek od sumy obu tych składników. Konsument, czytając umowę, nie miał zatem możliwości ustalenia, jaka część odsetek jest w istocie oprocentowaniem środków, którymi rzeczywiście dysponował, a jaka stanowi dodatkowe wynagrodzenie banku naliczane od kwoty prowizji, którą przejął bank tytułem swojego wynagrodzenia i której konsument nigdy nie otrzymał. W zasadzie konsument nie miał świadomości, że pożyczkodawca nalicza i pobiera odsetki umowne również od skredytowanej i pobranej przez Bank prowizji. Taka konstrukcja umowy przekładała się na braki w obowiązkach informacyjnych po stronie banku w sposób ogólny, to znaczy wszędzie, gdzie bank winien w sposób jasny i klarowny wskazać koszty kredytu. Nie można bowiem przyjąć, że odsetki od skredytowanej prowizji w istocie nie stanowią odrębnego kosztu kredytu, zaś analizując treść umowy ten element kosztów kredytu nigdzie nie został wprost kwotowo określony.
Sąd podzielił również stanowisko powoda co do tego, że umowa nie określała w sposób wystarczająco szczegółowy procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu ulegają zmianie w przypadku wcześniejszej spłaty całości lub części zobowiązania. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, powołane przez powoda informacje powinny być na tyle konkretne, aby konsument mógł samodzielnie, bez konieczności korzystania z pomocy doradców lub specjalistów, ustalić, jaka część pozaodsetkowych kosztów kredytu podlegać będzie zwrotowi w razie wcześniejszej spłaty. Samo powtórzenie w umowie treści art. 49 u.k.k., bez wskazania konkretnego mechanizmu rozliczeniowego, nie czyni zadość temu wymogowi.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przedstawiona ocena prawna prowadzą do wniosku, że pozwany dopuścił się naruszenia obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 pkt 4, 7, 10 i 16 u.k.k., w szczególności poprzez zastosowanie w umowie mechanizmu polegającego na naliczaniu odsetek od podstawy obejmującej kredytowane koszty kredytu, w tym prowizję i składkę ubezpieczeniową, co pozostawało w sprzeczności z wykładnią dyrektywy 2008/48/WE przyjętą przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24. Konsekwencją zastosowania tego niedopuszczalnego mechanizmu było naruszenie obowiązków informacyjny poprzez brak transparentnego wyodrębnienia w umowie wysokości odsetek naliczanych od kosztów pożyczki oraz brak wyraźnego wskazania założeń przyjętych do obliczenia RRSO, a ostatecznie błędnego jego wyliczenia. Stwierdzone naruszenia mają charakter naruszeń istotnych w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k., gdyż dotyczą elementów umowy o fundamentalnym znaczeniu dla oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania, tj. wysokości kosztów kredytu oraz rzeczywistego obciążenia odsetkowego. Stąd w ocenie Sądu sankcja powinna być skuteczna, rzeczywista i odstraszająca.
W tych okolicznościach należało uznać, że powód skutecznie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 45 ust. 1 u.k.k., składając 12 maja 2025 roku, z zachowaniem rocznego terminu zawitego z art. 45 ust. 5 u.k.k., oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Skutkiem tego oświadczenia jest to, że powód zobowiązany jest zwrócić pozwanemu wyłącznie kwotę udostępnionego kapitału, bez odsetek i innych kosztów kredytu. Skoro powód uiścił na rzecz pozwanego z tytułu odsetek umownych oraz prowizji kwotę 47647,14 zł, to świadczenie to jako nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 k.c., podlegało zwrotowi na rzecz powoda.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 45 ust. 1 u.k.k. w związku z art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. uwzględnił powództwo co do należności głównej w całości i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 47647,14 zł.
Orzekając o odsetkach ustawowych Sąd miał na względzie art. 455 k.c., zgodnie z którym świadczenie, którego termin spełnienia nie został oznaczony powinno być spełnione po wezwaniu zobowiązanego. Powód nie wykazał daty doręczenia pozwanemu bankowi reklamacji z 23 października 2025r. zawierającej wezwanie do zapłaty należności w terminie 7 dni. W związku z tym Sąd przyjął, że strona pozwana dowiedziała się o roszczeniu powoda z chwilą doręczenia jej odpisu pozwu w dniu 23 lutego 2026 r., a zatem pozwana pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem tego świadczenia od dnia następnego. Stąd roszczenie odsetkowe za okres od 25 listopada 2025r. do 23 lutego 2026r. podlegało oddaleniu w myśl przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na zasadzie art. 100 zd. 2 k.p.c., zgodnie z którą Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. Powódka wygrała proces w całości co do roszczenia głównego i w części co do odsetek, wobec tego Sąd obciążył stronę pozwaną kosztami postępowania w całości. Poniesione przez powoda koszty procesu wyniosły 4617 zł, w tym opłata sądowa od pozwu 1000zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa prawnego w łącznej kwocie 3617 zł według stawki wynikającej z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Przepisy powołane w orzeczeniu
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 - art. 100; art. 100 zd. 2)
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 - art. 30; art. 30 ust. 1; art. 30 ust. 1 pkt. 10; art. 30 ust. 1 pkt. 10 u; art. 30 ust. 1 pkt. 16 u; art. 30 ust. 1 pkt. 4; art. 30 ust. 1 pkt. 4 u; art. 30 ust. 1 pkt. 5 u; art. 30 ust. 1 pkt. 6 u; art. 30 ust. 1 pkt. 7; art. 30 ust. 1 pkt. 7 u; art. 30 ust. 1 pkt. 8 u; art. 45; art. 45 ust. 1 u; art. 45 ust. 5 u; art. 49 u; art. 5; art. 5 pkt. 7 u; art. 53; art. 53 ust. 2 u)
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 - art. 405; art. 410; art. 410 § 2; art. 455; art. 481; art. 481 § 1; art. 481 § 2)
Źródło: System Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS), orzeczenie nr 555456, dane pobrane 17 listopada 2026. Oryginał w SAOS. Orzeczenie zanonimizowały sądy. Nie sprawdzamy jego prawomocności ani późniejszych zmian, dlatego przed powołaniem się na nie sprawdź je w źródle.
