Uzasadnienie

Uzasadnienie, I Ca 384/26, Sąd Okręgowy w Suwałkach, 9 listopada 2026

Sąd
Sąd Okręgowy w Suwałkach
Wydział
I Wydział Cywilny
Sygnatura
I Ca 384/26
Data
9 listopada 2026
Skład
Alicja Wiśniewska

Sygn. akt I Ca 384/26

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. z/s z siedzibą w I. wniósł o zasądzenie od pozwanej W. Ł. kwoty 21.557,73 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie za okres od dnia 3 maja 2025 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego żądania powód powołał się na zadłużenie pozwanej wynikające z (...) z dnia 19 sierpnia 2024 roku.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od strony powodowej na swoją rzecz kosztów procesu wedle norm przepisanych. Pozwana wskazała, iż w jej ocenie przedmiotowa umowa jest sprzeczna z przepisami prawa, a podkreślone przez nią wadliwości czynią przedmiotową umowę pożyczki umową z tzw. „kredytu darmowego”.

Wyrokiem z dnia 16 lipca 2026 r. Sąd Rejonowy w (...) I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt I (...) oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej W. Ł. (2) kwotę 3.600,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

W złożonej apelacji strona powodowa zaskarżyła ww. wyrok Sądu Rejonowego w (...) w całości. Apelujący zarzucił wyrokowi:

1.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a)  art. 385 1 § 1 i 2 kc w zw. z art. 353 1 kc w zw. z art. 385 2 kc w zw. z art. 56 kc w zw. z art. 359 kc w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w zw. z art. 720 1 kc w zw. z art. 720 1 § 2 pkt 1 kc poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w umowie wiążącej strony doszło do naruszenia wskazanych przepisów, w sytuacji pełnej akceptacji przez pozwanego warunków umowy, w tym w zakresie prowizji i wynagrodzenia dla doradcy finansowego w sytuacji, gdy postanowienia umowy nie zawierają klauzul abuzywnych, ani nie kształtują obowiązków konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i nie naruszają rażąco interesów konsumenta oraz nie obciążały pozwanego ponad dopuszczalne prawnie limity, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd I instancji w wykładni umowy przepisów o limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego oraz indywidualnego ustalenia warunków umowy pożyczki z pozwanym w oparciu o jego możliwości spłaty zobowiązania zawarte we wniosku o udzielenie pożyczki,

b)  art. 353 1 kc poprzez ingerencję przez Sąd I instancji w treść stosunku umownego pomiędzy stronami w ten sposób, że Sąd działając bez podstawy prawnej dokonał ustalenia nowej wartości raty z tytułu umowy pożyczki, a w oparciu o to stwierdził, że brak było przesłanek do wypowiedzenia przez powoda umowy pożyczki,

c)  art. 5 pkt 6a w zw. z art. 36a ukk poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustawa dopuszcza możliwość umieszczania kosztów pozaodsetkowych w umowie pożyczki oraz ich egzekwowania zgodnie z zasadą swobody umów wynikającą z art. 353 1 kc,

d)  art. 359 § 1 kc w zw. z pkt 1.2 umowy pożyczki w zw. z art. 353 1 kc poprzez przyjęcie, że powódce nie należą się odsetki umowne w pełnej wysokości, podczas gdy odsetki umowne wynikają z czynności prawnej tj. zawartej umowy pożyczki, która została zaakceptowana przez pozwaną i wypowiedziana z winy strony pozwanej,

e)  art. 720 § 1 kc poprzez brak zasądzenia zwrotu pożyczki do wysokości kwoty nominalnej pomimo zobowiązania umownego pozwanego do zwrotu rzeczonej kwoty,

f)  art. 720 1 ust. 3 kc poprzez brak zastosowania i oddalenie powództwa w zakresie kosztu pozaodsetkowego wynagrodzenia dla doradcy finansowego który wynika z umowy i był akceptowany przez pozwanego,

g)  naruszenie art. 21a ust. 1 i 2 ukk w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe poprzez zastosowanie niedozwolonej analogii i bezkrytyczne przeniesienie skutków prawnych naruszenia art. 75c Prawa bankowego na grunt ustawy o kredycie konsumenckim, podczas gdy art. 75c Prawa bankowego w sposób jednoznaczny dotyczy wyłącznie działalności banków i nie ma zastosowania do instytucji pożyczkowych działających na podstawie ukk, a sam ustawodawca wprowadzając art. 21a ukk nie wyposażył go w sankcję bezwzględnej nieważności czynności cywilnoprawnych,

h)  naruszenie art. 21a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że ewentualne niewyczerpanie procedury informacyjno-wzywającej przewidzianej w art. 21a ukk skutkuje bezskutecznością lub nieważnością oświadczenia pożyczkodawcy o wypowiedzeniu umowy pożyczki, podczas gdy przepis ten nie przewiduje sankcji cywilnoprawnej w postaci bezskuteczności ani nieważności czynności prawnej wypowiedzenia, a ustawa o kredycie konsumenckim zawiera wyczerpujący i zamknięty katalog sankcji za naruszenie jej przepisów,

i)  art. 233 § 1 kpc poprzez brak w ustaleniu, że pozwany miał trzy tygodnie do ustosunkowania się do wezwania do zapłaty a datą sporządzenia wypowiedzenia umowy do złożenia reklamacji lub zapłaty zaległości;

2.  naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

a)  art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 353 1 kc poprzez ustalenie braku indywidualnego wpływu pozwanego na umowę pożyczki podczas gdy wartość pożyczki, kwota i ilość rat zostały indywidualnie ustalone z klientem po wnikliwej analizie kwalifikacji finansowej pożyczkobiorcy, co też miało wpływ na wysokość kosztów pozaodsetkowych,

b)  art. 233 kpc poprzez pominięcie przez sąd załącznika do wniosku o udzielenie pożyczki przedłożonego do pozwu na okoliczność informowania pozwanego o prowizji i jego akceptacji do całkowitej jej wysokości i przeznaczeniu,

c)  art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 359 § 2 1 kc w zw. z art. 720 kc poprzez brak ustalenia, że wartość prowizji została ustalona o nowy limit (28% kosztu kapitału) wynikający z ustawy z dnia 18.05.2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałaniu lichwie, i błędne ustalenie, że przy kwocie udzielonej pożyczki 12.000,00 zł, gdzie kwota 5.056,72 zł stanowiąca kwotę obu prowizji, stanowi próbę osiągnięcia przez powoda dodatkowego wynagrodzenia przekraczającego wysokość odsetek maksymalnych i tym samym oddalenie powództwa w całości nie zasądzając zwrotu wypłaconego kapitału,

d)  art. 233 § 1 kpc poprzez pominięcie przez sąd zapisu na 1 stronie umowy: „Pożyczkobiorca potwierdza, że przed zawarciem Umowy udzielono mu jednoznacznych, zrozumiałych i kompletnych informacji na temat warunków i kosztów pożyczki, o której mowa w pkt 1 postanowień Umowy w czasie umożliwiającym zapoznanie się z tymi informacjami”, co mogłoby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia,

e)  art. 327 1 kpc w zw. z art. 385 1 § 1 kc poprzez brak określenia które z dóbr obyczajowych pozwanego zostały naruszone i co oznacza, że doszło do rażącego naruszenia interesu konsumenta zwłaszcza w świetle art. 720 1 kc w zw. z art. 5 pkt 6a w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, podczas gdy całkowity koszt pożyczki nie przekroczył wysokości maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu.

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, za obie instancje. Ewentualnie powód wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części.

Strona powodowa w apelacji podniosła szereg zarzutów, artykułując naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. W pierwszej kolejności należy zatem rozważyć zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. oceny dowodów, co miało prowadzić do niewłaściwych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji i do błędnego zastosowania prawa materialnego. Podkreślenia bowiem wymaga, że tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy dokonywać można oceny właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Ewentualne błędy w ocenie materiału dowodowego znajdować musiały bowiem przełożenie na ustalenia w zakresie stanu faktycznego.

Wskazać należy, że ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przy tym wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 kpc wymaga wskazania, jakie konkretnie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając ich brak wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im taką moc przydając, tj. czy i w jakim zakresie analiza ta jest niezgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzą lub doświadczeniem życiowym, względnie czy jest ona niepełna. Nie jest natomiast w tym zakresie wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie innej niż ocena sądu. Nadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne.

W kontekście powyższego, zauważenia wymaga, iż z ustaleń poczynionych przez Sąd I Instancji wynikało, że (...) S.A. z siedzibą w I. udzielił W. Ł. (1) pożyczki pieniężnej na podstawie (...) nr (...) z dnia 19 sierpnia 2024 r. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 12.000,00 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty opiewała na kwotę 17.396,72 zł. W związku z udzieleniem pożyczki powód ustalił kwotę 340,00 zł tytułem opłaty przygotowawczej, kwotę 600,00 zł jako koszt prowizji pośrednika finansowego oraz kwotę 4.456,72 zł tytułem wynagrodzenia prowizyjnego. Pożyczka miała być płatna w 42 miesięcznych ratach, w wysokości i w terminach wskazanych w Harmonogramie spłat. Wskazane zostało, iż zgodnie z pkt. (...)Umowy pożyczki, pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Wypowiedzenie umowy jest równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wymagalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, o czym pożyczkodawca poinformuje pożyczkobiorcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu, wzywając go do zapłaty wymagalnej kwoty.

Pismem z dnia 4 marca 2025 r. pozwana została wezwana do zapłaty zaległych 2 rat pożyczki w wysokości 1.132,84 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania (pismo odebrane w dniu 10 marca 2025 r.). Pismem z dnia 2 kwietnia 2025 r. (...) S.A. z siedzibą w I. wypowiedział W. Ł. (1) umowę pożyczki z dnia 20 sierpnia 2024 r., z zachowaniem 30 – dniowego terminu, wskazując, iż zadłużenie z tytułu umowy pożyczki numer (...) wynosi 21.557,73 zł (pismo odebrane w dniu 5 maja 2025 r.). Sąd Rejonowy ustalił również, iż do dnia wniesienia pozwu pozwana wpłaciła na rzecz powoda kwotę 2.265,68 zł tytułem spłaty pożyczki.

Uwzględniając powyższe ustalenia Sądu I Instancji prawidłowo ocenił, że nie doszło do skutecznego wypowiedzenia przedmiotowej umowy pożyczki. Sąd Rejonowy słusznie bowiem uznał wypowiedzenie umowy dokonane przez powoda za nieskuteczne z uwagi na naruszenie obowiązków wynikających z art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe w zw. z art. 21a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim – w zakresie obowiązków poprzedzających rozwiązanie stosunku kredytowego wobec konsumenta.

Nie sposób zgodzić się z zarzutem apelującego dotyczącym naruszenia art. 21a ust. 1 i 2 ukk w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy Prawo bankowe poprzez przeniesienie skutków prawnych naruszenia art. 75c Prawa bankowego na grunt ustawy o kredycie konsumenckim, podczas gdy – w ocenie apelującego – art. 75c Prawa bankowego w sposób jednoznaczny dotyczy wyłącznie działalności banków i nie ma zastosowania do instytucji pożyczkowych działających na podstawie ukk. Zaakcentować w tym miejscu należy, że w świetle art. 78 i 78a ww. ustawy do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu, a nadto przepisy ustawy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 1 ukk – ustawa o kredycie konsumenckim stosowana jest natomiast do umów o kredyt konsumencki, za którą to umowę uważa się w szczególności umowę pożyczki.

Wskazać godzi się następnie, iż w świetle art. 75c ust. 1 i 2 ww. ustawy Bank wzywa kredytobiorcę do dokonania spłaty, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Nadto, w ww. wezwaniu Bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Zgodnie natomiast z art. 21a ust. 1 i 2 ukk w przypadku gdy konsument opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, kredytodawca wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin, nie krótszy niż 14 dni roboczych od dnia otrzymania zawiadomienia; w wezwaniu jednocześnie kredytodawca informuje konsumenta o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Natomiast, zgodnie z art. 75 ust. 1 i 2 Ustawy Prawo Bankowe Bank może wypowiedzieć umowę kredytu w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu. Termin wypowiedzenia, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni.

Artykuł 21a ukk nakłada na kredytodawcę obowiązki poprzedzające wypowiedzenie umowy o charakterze bezwzględnym. W obecnym stanie prawnym, wezwanie do zapłaty oraz podjęcie kroków zmierzających do restrukturyzacji zadłużenia (nawet, gdyby finalnie wniosek miał być odrzucony) są zatem wynikającymi z obowiązujących przepisów obowiązkami kredytodawców. (K. Pacuła (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, wyd. 4, 2026, Legalis)

Prawidłowo dostrzeżone zostało zatem, że co prawda powód skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty i wyznaczył termin do uregulowania zaległości, jednakże nie wykazał, aby jednocześnie poinformował pozwaną o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o restrukturyzację zobowiązania. Samo wezwanie do zapłaty nie wyczerpuje natomiast wszystkich obowiązków ustawowych poprzedzających wypowiedzenie umowy. W konsekwencji wypowiedzenie dokonane z pominięciem ustawowo wymaganych czynności nie mogło wywołać zamierzonego skutku prawnego, tj. doprowadzić do postawienia całej należności w stan wymagalności.

Analiza uzasadnienia zapadłego orzeczenia doprowadziła Sąd Okręgowy do wniosku, iż Sąd Rejonowy błędnie ustalił jakoby pozwana nie złożyła kredytodawcy oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ust. 1 ukk, a powołała się jedynie na wskazaną sankcję. Sąd Rejonowy podkreślił bowiem, iż stwierdzone wadliwości, jak nieprawidłowo wskazana w umowie wartość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, mogłyby otwierać pozwanej drogę do sankcji kredytu darmowego, jednak pozwana nie złożyła takiegoż oświadczenia.

Odnotować należy - wbrew stanowisku Sądu I Instancji – że, pozwana złożyła stronie powodowej skuteczne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez działającego w jej imieniu pełnomocnika, któremu udzieliła pełnomocnictwa do składania oświadczeń o charakterze materialno-prawnym, w tym oświadczeń woli związanych z zawartymi umowami pożyczek, umową kredytu, a w szczególności oświadczeń o kredycie darmowym ( k. 32v i k. 33v). W ocenie Sądu Okręgowego pozwana skutecznie skorzystała z sankcji kredytu darmowego wobec naruszenia przez stronę powodową obowiązków informacyjnych wskazanych w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 7 ukk.

Odnotować należy, że ustawa o kredycie konsumenckim, będąca transpozycją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki kładzie nacisk na obowiązki informacyjne po stronie kredytodawców. Jedną z idei Dyrektywy (...) była maksymalna harmonizacja przepisów unijnych do ustawodawstw państw członkowskich wyrażająca się w wyznaczeniu jednolitych zasad udzielania kredytu konsumenckiego na terenie Unii Europejskiej. Przejawem maksymalnej harmonizacji było, między innymi, wprowadzenie obowiązku informacyjnego przedkontraktowego opartego na katalogu informacji, które miały być konsumentowi przekazane na etapie przed zawarciem umowy, także w postaci jednolitego wzoru formularza informacyjnego, ale również obowiązków informacyjnych, które muszą zostać przekazane konsumentowi w treści umowy kredytu konsumenckiego. Co istotne, w oparciu o jednolicie rozumiane i wyliczane dane tj. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, całkowity koszt kredytu, całkowitą kwotę kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty konsument jest w stanie ocenić koszt oferowanego mu produktu (a także porównać go z innymi produktami podobnymi na terenie państwa członkowskiego, jaki i na terenie całej Unii).

Wyjaśniająco Sąd Okręgowy zauważa, że zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. „Całkowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta. W rozumieniu art. (...) nie obejmuje ona żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się z zobowiązań podjętych w ramach danej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu, czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument. Z kolei pozaodsetkowe koszty kredytu są to wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek (art. 5 pkt 6a).

Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim). Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach – z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim).

W orzecznictwie podkreślane jest, że koszty kredytu i całkowita kwota kredytu (odpowiednio koszty pożyczki i całkowita kwota pożyczki) to odrębne kategorie pojęciowe i nie jest dopuszczalne, aby pewna kwota pieniężna mogła jednocześnie stanowić część składową każdej z nich. Takie zaliczenie może sugerować konsumentowi, że kredyt/ pożyczka jest tańszy niż w rzeczywistości i może wywoływać u konsumenta błędne mniemanie co do proporcji kosztów, jakie musi on ponieść z faktycznie udostępnioną mu kwotą kredytu, a nadto może sugerować konsumentowi, że poniesie niższe koszty uzyskania kredytu, gdyż znaczna część kosztów jest wliczona w sam kredyt. Włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 roku, I NSK 9/18, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2026r., III CSKP 89/26).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy dostrzega zatem, że powód dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 ukk, z uwagi na brak transparentności co do kwoty, jaka rzeczywiście została udostępniona pozwanej do swobodnej dyspozycji. Podkreślić bowiem należy, że powód zastosował w umowie dwa pojęcia: kwoty pożyczki i całkowitej kwoty pożyczki ( pkt 1.1 lit. a) i b) k. 5). Kwota pożyczki w wysokości 17.396.72 zł jest wyższa niż całkowita kwota pożyczki w wysokości 12.000,00 zł, pomimo tego, że to właśnie całkowita kwota pożyczki powinna być zupełna, obejmująca całość środków pieniężnych udostępnionych pozwanej do dyspozycji na podstawie przedmiotowej umowy.

Zaakcentowania wymaga także, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Natomiast zastosowanie dwóch odrębnych pojęć odnoszących się do całkowitej kwoty pożyczki i wskazujących dwie różne kwoty niewątpliwie przemawia za tym, iż przedmiotowa umowa nie została sformułowana w sposób jednoznaczny. Podkreślić należy, iż zestawienie obok siebie ww. wartości może wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistej wielkości oferowanej mu kwoty pieniężnej. Powyższe może również uniemożliwić konsumentowi łatwe zorientowanie się, na podstawie samej treści umowy, która z tych kwot była uwzględniana w obliczeniu (...). Nie sposób zatem uznać, aby postanowienia ww. umowy były zrozumiałe dla pozwanej.

Nadto, zauważenia wymaga, że w świetle art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, (...) stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Dyrektywa (...) harmonizuje sposób obliczania (...) czyniąc z tego wskaźnika jednolitą miarę, pozwalając ustalić koszt kredytu/ pożyczki. Jednolity sposób obliczania wskaźnika sprowadza różniące się koszty kredytu do jednej wartości, która umożliwia zestawienie ogólnych warunków kredytów oferowanych przez różne podmioty. Aby spełnić obowiązek informacyjny dotyczący (...) konieczne jest wskazanie dokładnej wartości procentowej oraz założeń przyjętych do obliczenia tej stopy, w szczególności kosztów uwzględnianych przy obliczaniu (...). Wskaźnik (...) powinien opierać się na rzeczywistej relacji udostępnionego kapitału do kosztu, który musi ponieść kredytobiorca. (P. Machnikowski (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz [w:] Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, wyd. 1, 2025, wyrok Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 4 grudnia 2018 r., VII AGa 1387/18, Legalis nr(...)).

Wymóg transparentności (...) oznacza zatem, że umowa kredytu/ pożyczki musi jasno i szczegółowo wskazywać wszystkie założenia, na podstawie których obliczana jest rzeczywista roczna stopa oprocentowania. (...) uzasadnia ten wymóg tym, że przeciętny konsument nie jest w stanie samodzielnie zidentyfikować wszystkich tych założeń – dlatego banki muszą je jednoznacznie określić w umowie, umożliwiając kredytobiorcy pełną weryfikację wyliczenia (...). Tylko taka transparentność zapewnia konsumentowi świadomość warunków kredytu i pozwala na podejmowanie racjonalnych decyzji finansowych.

Stąd, konsekwencją błędnego wskazania całkowitej kwoty pożyczki było podanie przez powoda błędnego wskaźnika (...), wskutek przyjęcia jako podstawy jego wyliczenia zawyżonej kwoty pożyczki (obejmującej kwoty nieudostępnione faktycznie pozwanej). Natomiast błędne wskazanie kwoty (...) (zarówno zawyżenie jak i zaniżenie) stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd II Instancji stoi na stanowisku, iż w przedmiotowej umowie pożyczki błędnie została wskazana całkowita kwota pożyczki oraz rzeczywista roczna stopa oprocentowania.

W art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wymienione zostały przepisy, których naruszenie uprawnia konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Artykuł 45 ust. 1 ukk wiąże sankcję kredytu darmowego z naruszeniem art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17 oraz art. 31-33 ww. ustawy, stanowiących transpozycję dyrektywy (...), a także przepisów art. 33a i art. 36a-36c. Do zastosowania sankcji kredytu darmowego wystarczające jest naruszenie jednego ze wspomnianych przepisów. „Sankcja kredytu darmowego” sprowadza się natomiast do założenia, że w razie uchybienia przez kredytodawcę określonym obowiązkom informacyjnym na etapie przedkontraktowym, konsument będzie uprawniony do zwrotu kwoty kredytu w wysokości kapitału, bez konieczności zapłaty na rzecz przedsiębiorcy odsetek oraz pozostałych kosztów zastrzeżonych w umowie kredytu. Istotą sankcji kredytu darmowego jest zatem pozbawienie kredytodawcy, naruszającego normy wymienione w art. 45 ust. 1 ww. ustawy, wynagrodzenia z tytułu umowy o kredyt konsumencki, przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązku zwrotu udostępnionego kapitału w terminach określonych w umowie lub ewentualnie ratalnie w terminach określonych w art. 45 ust. 3 tejże ustawy.

Jak zostało wskazane uprzednio błędne wskazanie całkowitej kwoty pożyczki oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania stanowi naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o kredycie konsumenckim, który to artykuł reguluje obligatoryjną treść umowy o kredyt konsumencki, pełniąc także funkcję informacyjną na etapie zawarcia umowy.

W efekcie powyższego, Sąd Okręgowy uznaje, iż doszło do naruszenia przez powoda obowiązku informacyjnego, co uzasadnia skorzystanie przez pozwaną z sankcji kredytu darmowego. Wobec skutecznego złożenia przez pozwaną oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i nieskutecznego wypowiedzenia przez stronę powodową przedmiotowej umowy, pozwana zobowiązana jest do zwrotu całkowitej kwoty pożyczki, tj. 12.000,00 zł bez odsetek i innych kosztów – zgodnie z załączonym do umowy Harmonogramem spłat. Wobec okoliczności, iż przedmiotowa pożyczka miała być płatna w 42 miesięcznych ratach, to wysokość pojedynczej miesięcznej raty powinna wynosić 285,71 zł. Skoro zatem pozew został wniesiony przez stronę powodową w dniu 29.07.2025 r., to pozwana do tejże daty powinna była uiścić na rzecz powoda 10 rat w wysokości po 285,71 zł (łącznie 2.857,10 zł). Jak natomiast wynika z wykazu operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta wystawionym przez powoda ( k. 41), pozwana uiściła tytułem spłaty przedmiotowej umowy pożyczki w ww. okresie jedynie kwotę 2.265,68 zł. Na dzień wytoczenia powództwa pozwana nie uiściła zatem brakującej kwoty w wysokości 591,42 zł, tj. nie zapłaciła raty za miesiąc lipiec i czerwiec (2 x 285,71 zł), a także kwoty 20,00 zł z raty za miesiąc maj (zapłacone jedynie 265,71 zł).

Wobec powyższego, nie ulega zatem wątpliwości, że strona powodowa dopuściła się naruszenia obowiązku informacyjnego, a także, że zachodzi konieczność kontroli abuzywności kosztów składających się na koszty pozaodsetkowe. W ocenie Sądu Okręgowego jasnym jest, że umowa pożyczki zawarta przez strony pochodzi z gotowego wzorca stosowanego przez instytucję pożyczkową. Pozwana nie miała żadnego rzeczywistego wpływu na wysokość prowizji, opłaty za plan ani na mechanizm naliczania odsetek, mogła jedynie umowę podpisać lub nie. Faktu, że konsument zapoznał się z formularzem informacyjnym i podpisał umowę, nie można bowiem utożsamiać z indywidualnym uzgodnieniem jej postanowień. Brak indywidulanego ustalenia postanowień umownych nie czyni ich niedozwolonymi albowiem warunkiem koniecznym jest ustalenie, że postanowienia te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy.

Uwzględniając powyższe Sąd Okręgowy podzielił zarzut apelacji dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 5 pkt 6a w zw. z art. 36a ukk. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowienia umowy dotyczące pozaodsetkowych kosztów pożyczki, tj. wynagrodzenia prowizyjnego (4.456,72 zł) oraz opłaty przygotowawczej (340,00 zł) należy uznać za niedozwolone. Uzasadnienia powyższego Sąd upatrywał w braku indywidualnego uzgodnienia powołanych kosztów z pozwaną z uwagi na przejęcie postanowień z wzorca umowy. Sąd podkreślił, że w związku z tym, że kwoty wynikające z prowizji i opłat mają charakter świadczeń ubocznych, podlegają pełnej kontroli pod kątem abuzywności. Dodatkowo, w ocenie Sądu powód nie sprostał ciężarowi dowodu i nie wykazał, by zastrzeżone koszty pozaodsetkowe znajdowały uzasadnienie w rzeczywiście poniesionych przez niego nakładach związanych z przygotowaniem i obsługą umowy. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał postanowienia umowne dotyczące wynagrodzenia prowizyjnego oraz opłaty przygotowawczej za niewiążące pozwaną.

Sąd Okręgowy nie zgodził się z zaprezentowanym przez Sądu I instancji stanowiskiem. Nie wynika bowiem z uzasadnienia Sądu I instancji, że postanowienia umowy dotyczące wynagrodzenia prowizyjnego oraz opłaty przygotowawczej, poza tym że nie zostały indywidualnie ustalone z pozwaną, kształtują praw pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami w stopniu rażącym. Tym samym, nie doszło do łącznego spełnienia przesłanek z art. 385 ( 1) kc, a zatem nie było podstaw do uznania postanowień za niedozwolone. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Sądu Najwyższego za niedozwoloną klauzulę umowną uznać można m.in. pobieranie przez pożyczkodawców od konsumentów opłat zbyt wysokich i niczym nieuzasadniających ich wysokości. Jeżeli okaże się, że w wyniku takiego ustalenia wysokości kosztów pozaodsetkowych dojdzie do nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków konsumenta (na jego niekorzyść), a wysokość prowizji będzie de facto stanowiła zawoalowane wynagrodzenie pożyczkodawcy, którego funkcję powinny pełnić przewidziane w umowie odsetki, należałoby uznać wspomnianą klauzulę za niedozwoloną. (wyrok Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z dnia 21 marca 2024 roku, II CSKP 1745/22, Legalis nr (...), wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2022 roku, I NSNc 51/22, Legalis nr (...)) Przy ocenie, czy zastosowana przez powoda klauzula mogła mieć charakter abuzywny, trzeba wziąć pod uwagę to, że analiza rozkładu obowiązków umownych musi być dokonana w kontekście całości okoliczności sprawy. Nie można poprzestać na literalnym brzmieniu klauzuli. Trzeba jeszcze rozważyć jakie konsekwencje wywołuje ona na płaszczyźnie danego stanu faktycznego. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2024 roku, II NSNc 343/23, Legalis nr (...)). Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy wskazuje, że koszty wskazane w przedmiotowej umowie mieściły się natomiast w dopuszczalnych prawnie i powszechnie stosowanych wówczas realiach rynkowych kredytów konsumenckich, przez co Sąd nie dopatrzył się podstaw do eliminacji samych tych kosztów z treści stosunku prawnego.

Sąd Rejonowy dokonując oceny postanowień umownych pod kątem ich abuzywności wskazał również na niedopuszczalność naliczania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki. Sąd Okręgowy zgadza się ze stanowiskiem, że w światle Dyrektywy (...) naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki jest niedopuszczalne, przy czym naruszenie tego zakazu nie wywołuje skutku określonego w Dyrektywie (...). Jak bowiem wynika z orzecznictwa (...) zgodnie z art. (...) dyrektywy (...) pojęcie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” obejmuje „wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych”. Zatem, aby zapewnić szeroką ochronę konsumentów, prawodawca Unii przyjął w art.(...) szeroką definicję pojęcia „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”. Tym samym ani całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. (...), ani wypłacona kwota kredytu w rozumieniu art. (...) nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument. „Całkowita kwota kredytu” i „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” są pojęciami odrębnymi i w związku z tym „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. (wyrok (...) z dnia 21 kwietnia 2016 r., (...), G. nr (...), wyrok (...) z dnia 16 lipca 2020 r., (...), G. nr (...)) Nie jest zatem dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. Koszty kredytu nie mogą być oprocentowane, gdyż nie można kwoty stanowiącej koszt kredytu doliczać do kwoty kapitału. Kredytowane koszty kredytu, które nie zostają faktycznie udostępnione kredytobiorcy, nie mogą być podstawą naliczania odsetek kredytowanych.

Sąd Okręgowy podziela w całości powyższe stanowisko (...) i zauważa, że Trybunał w swych rozważaniach pomija analizę potencjalnej abuzywności takich postanowień umowy w świetle dyrektywy (...). W efekcie powyższego Sąd Okręgowy wskazuje, że postanowienia umowy przewidujące oprocentowanie kosztów związanych z pożyczką (m.in. opłata przygotowawcza i prowizja) nie są zgodne z dyrektywą (...), co w konsekwencji prowadzi do możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego, a nie do stwierdzenia niedozwolonego charakteru tychże postanowień. Pobieranie odsetek od kwoty obejmującej pozaodsetkowe koszty pożyczki stanowi bowiem naruszenie dyrektywy (...), a nie czyni ww. postanowień automatycznie abuzywnymi.

Z tych względów, na podstawie art. 386 § 1 kpc, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądził od pozwanej W. Ł. (2) na rzecz powoda (...) S.A. z/s w I. kwotę 591,42 zł. Sąd Okręgowy dostrzegł nadto, że pismem z dnia 4 marca 2025 r. pozwana została wezwana do zapłaty zaległych 2 rat pożyczki w wysokości 1.132,84 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. ( k. 13) Pismo to odebrane zostało w dniu 10 marca 2025 r. ( k. 15) Jednakże w dniu wytoczenia powództwa niezapłacone przez powódkę pozostawały jedynie dwie raty za miesiąc lipiec i czerwiec 2025 r. oraz część raty za miesiąc maj 2025 r. Stąd, Sąd zasądzając od pozwanej kwotę 591,42 zł orzekł o odsetkach ustawowych zgodnie z harmonogramem spłat, tj. od kwoty 20,00 zł od dnia 2 maja 2025 r. do dnia zapłaty; kwoty 285,71 zł od dnia 2 czerwca 2025 r. do dnia zapłaty; kwoty 285,71 zł od dnia 2 lipca 2025 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie (punkt I wyroku). Mimo, że na datę orzekania pozwana zalegała z płatnością pozostałych rat kredytu liczonych wyłącznie od kwoty kapitału, brak było podstaw do zasądzenia dalszych rat albowiem powód nie zmodyfikowała powództwa i opierał je wyłącznie na twierdzeniach, że umowa kredytu została skutecznie wypowiedziana i całe zobowiązanie stało się wymagalne, czym Sąd był związany.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na mocy art. 100 kpc w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118) – wobec okoliczności, iż strona pozwana w niewielkiej części przegrała niniejszą sprawę (punkt III wyroku).

sędzia Alicja Wiśniewska

Przepisy powołane w orzeczeniu

  • Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 - art. 21 a; art. 21 a ust. 1; art. 21 a ust. 2; art. 36 a; art. 36 a ust. 2)
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 - art. 100; art. 233; art. 233 § 1; art. 327(1); art. 386; art. 386 § 1)
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 - art. 1; art. 2; art. 2 ust. 1; art. 21 a; art. 21 a ust. 1; art. 21 a ust. 2; art. 3; art. 3 ust. 2; art. 3 ust. 2 pkt. 1; art. 75; art. 75 c; art. 75 ust. 1; art. 75 ust. 2)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 - art. 353(1); art. 359; art. 359 § 1; art. 359 § 2(1); art. 385(1); art. 385(1) § 1; art. 385(1) § 2; art. 385(2); art. 5; art. 5 pkt. 6 a; art. 56; art. 720; art. 720 § 1; art. 720(1); art. 720(1) ust. 3; art. 720(1) § 2; art. 720(1) § 2 pkt. 1)

Źródło: System Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS), orzeczenie nr 555482, dane pobrane 17 listopada 2026. Oryginał w SAOS. Orzeczenie zanonimizowały sądy. Nie sprawdzamy jego prawomocności ani późniejszych zmian, dlatego przed powołaniem się na nie sprawdź je w źródle.

Teksty z działu: Kredyty, SKD i franki

Inne orzeczenia z tego działu

Wszystkie orzeczenia z działu: Kredyty, SKD i franki