Do którego sądu złożyć pozew o zapłatę? Zasady właściwości

Dział: Windykacja i sprawy gospodarcze Opublikowano: Przepisy sprawdzone:

Pozew złożony do niewłaściwego sądu kosztuje tygodnie. Dlatego pierwsze pytanie brzmi: gdzie mieszka albo ma siedzibę pozwany. Dopiero drugie: ile pieniędzy jest w sporze.

Zacznij od pozwanego

Zasada ogólna jest prosta. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 KPC). Miejsce zamieszkania określa się według Kodeksu cywilnego (art. 27 § 2).

Gdy pozwanym jest firma, liczy się jej siedziba. Art. 30 KPC mówi, że powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby. Adres siedziby spółki sprawdź w KRS, a nie na fakturze czy w stopce maila. Gdy wierzyciel sam jest wspólnikiem spółki, o zasadach głosowania na zgromadzeniu przez pełnomocnika od grudnia 2026 piszemy w tekście o pełnomocnictwie na zgromadzenie wspólników.

Umowa daje drugi wybór

W sprawach z umów jest jeszcze jedna droga. Powództwo o wykonanie umowy, jej rozwiązanie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania (art. 34 § 1 KPC).

Za miejsce wykonania uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla umów danego rodzaju. Przy sprzedaży rzeczy ruchomych to miejsce, do którego rzeczy miały zostać dostarczone, a przy usługach miejsce, w którym miały być świadczone (art. 34 § 2).

Jeśli są wątpliwości, miejsce wykonania powinno być stwierdzone dokumentem (art. 34 § 3). Dlatego w umowach z kontrahentami z drugiego końca Polski warto wpisać je wprost.

Rejonowy czy okręgowy

Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy, z wyjątkiem tych, które ustawa zastrzega dla sądów okręgowych (art. 16 KPC). Do sądów okręgowych należą między innymi sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych (art. 17 pkt 4).

Ten próg ma wyjątki. Nie dotyczy spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym, które prowadzi jeden sąd rejonowy w Lublinie.

Przykład: faktura na 80 000 zł, pozwana spółka z siedzibą w Poznaniu. To sprawa dla sądu rejonowego, a co do zasady właściwego dla siedziby spółki, nie dla Twojej. Chyba że skorzystasz z art. 34 i pozwiesz w miejscu wykonania umowy. Przy 140 000 zł pozew trafi do sądu okręgowego.

Jak sprawdzić, który to sąd

Obszar właściwości każdego sądu rejonowego wynika z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Nie musisz go czytać. W naszym wykazie sądów wpisz nazwę miejscowości albo gminy, a pokażemy sąd rejonowy właściwy dla tego obszaru razem z adresem, telefonem i adresem ePUAP.

W prostej sprawie o zapłatę pozwany często dostaje najpierw nakaz zapłaty, wydany bez rozprawy. Jak liczyć terminy i co zrobić z takim nakazem, opisujemy w tekście o nakazie zapłaty i sprzeciwie.

Ten tekst nie obejmuje spraw rodzinnych ani innych szczególnych przypadków właściwości wyłącznej. Po przestępstwie, na przykład po pobiciu, sąd karny może na wniosek pokrzywdzonego orzec w wyroku skazującym naprawienie szkody albo zadośćuczynienie (art. 46 § 1 KK), co opisujemy w tekście o pobiciu i prawach pokrzywdzonego. Przy nietypowej sprawie sprawdź przepisy albo zapytaj prawnika, zanim złożysz pozew.

Podstawa prawna i źródła

  • Art. 16, 17, 27, 30 i 34 Kodeksu postępowania cywilnego, tekst ujednolicony ze stanem na 16 października 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 468).
  • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych (Dz.U. 2018 poz. 2548 ze zm.), według zestawienia Ministerstwa Sprawiedliwości.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Skutki prawne zależą od okoliczności konkretnej sprawy.

Powiązane teksty

Windykacja i sprawy gospodarcze

Jak wybrać komornika: rewir, prawo wyboru, odmowa

Wierzyciel często może wybrać komornika spoza rewiru dłużnika, ale nie zawsze, a komornik w trzech sytuacjach musi odmówić. Zasady z art. 8 i 10 ustawy.

Orzeczenia sądów w tym dziale

Wszystkie orzeczenia z działu: Windykacja i sprawy gospodarcze